header1
header2
header3
header4

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA STOPNIE SZKOLNE
II KLASA

 

Położenie i środowisko przyrodnicze Polski

Położenie Polski

§  podaje wielkość powierzchni Polski,

§  wskazuje na mapie granice Polski z jej poszczególnymi sąsiadami oraz granicę morską,

§  wymienia nazwy państw sąsiadujących z Polską i ich stolice

§  określa współrzędne geograficzne skrajnych oraz wskazanych punktów Polski,

§  porównuje, na podstawie diagramów, powierzchnię terytorium Polski z powierzchnią innych państw Europy

 

pojęcia: granice wewnętrzne UE

§  oblicza różnice czasu słonecznego wskazanych miejsc w Polsce

 

pojęcia: morskie wody wewnętrzne, morskie wody terytorialne

§  wykazuje wpływ położenia na środowisko przyrodnicze i gospodarkę Polski

§  porównuje granice i terytorium współczesnej Polski z granicą i terytorium Polski przed II wojną światową,

§  określa korzyści wynikające z położenia Polski w Europie

Wydarzenia z przeszłości geologicznej Polski. Działalność lądolodu i jego wpływ na rzeźbę terenu. Baza surowcowa

§  rozpoznaje wybrane rodzaje skał, wyróżnione ze względu na genezę, występujące w Polsce i we własnym regionie,

§  wymienia przykładowe formy terenu powstałe w wyniku działalności lodowca,

§  wskazuje na mapie miejsca wydobycia w Polsce wybranych surowców energetycznych,

§  podaje przykłady gospodarczego wykorzystania skał,

§  wymienia surowce mineralne (w tym skalne) wydobywane we własnym regionie i podaje przykłady ich gospodarczego wykorzystania

 

§  rozpoznaje wybrane rodzaje skał występujące w Polsce i własnym regionie,

§  opisuje warunki tworzenia się pokładów węgla kamiennego i wapieni,

§  wskazuje na mapie maksymalne zasięgi zlodowaceń na obszarze Polski,

§  wskazuje, korzystając z mapy geologicznej Polski, rejony występowania różnych rodzajów skał (wyróżnionych ze względu na genezę),

§  wskazuje na mapie przykłady form polodowcowych występujących na obszarze Polski,

§  wskazuje na mapie miejsca wydobycia w Polsce wybranych surowców energetycznych, metalicznych i skalnych

 

pojęcia: lądolód, jeziora polodowcowe, głazy narzutowe, sandry, pradoliny

§  rozpoznaje wskazane rodzaje skał oraz, korzystając z mapy, określa główne obszary ich występowania w Polsce i we własnym regionie,

§  zna podział dziejów Ziemi na ery,

§  wskazuje na mapie Polski górotwory hercyńskie i alpejskie,

§  wymienia przykładowe formy terenu powstałe w wyniku erozyjnej i akumulacyjnej działalności lądolodu oraz wód wypływających z topniejącego lodowca i przedstawia ich genezę,

§  wymienia surowce, które Polska eksportuje i importuje

 

pojęcia: ozy, rzeźba młodoglacjalna

 

§  rozpoznaje i opisuje na podstawie rysunków lub fotografii wskazane formy terenu powstałe w wyniku działalności lądolodu lub wód wypływających z topniejącego lodowca (w tym typy jezior polodowcowych) oraz

§  przedstawia ich genezę,

§  wykazuje zależności pomiędzy współczesną rzeźbą Polski a wybranymi wydarzeniami geologicznymi (ruchy górotwórcze, zalewy mórz, zlodowacenia),

§  wykazuje zależność między działalnością lądolodu a cechami rzeźby terenu północnej i środkowej Polski,

§  wykazuje zależność, korzystając z map, między skałami występującymi na danym terenie (w tym we własnym regionie) a działalnością lądolodu

§  zna podział dziejów Ziemi na ery i okresy,

§  czyta mapę stratygraficzną Polski (występowanie skał z różnych okresów geologicznych),

§  wykazuje na przykładach związek występowania określonych typów genetycznych skał na danym obszarze Polski z przeszłością geologiczną,

§  wykazuje zależność występowania surowców mineralnych od budowy geologicznej

Podział Polski na krainy geograficzne

§  wymienia nazwy i wskazuje na mapie położenie krain geograficznych,

§  umiejscawia własny region (miejscowość) w odpowiednim pasie ukształtowania powierzchni i krainie geograficznej,

§  odczytuje, na podstawie mapy hipsometrycznej, skrajne wysokości bezwzględne w poszczególnych pasach ukształtowania powierzchni Polski

§  przyporządkowuje krainy geograficzne odpowiednim pasom ukształtowania powierzchni Polski,

§  uzasadnia dlaczego Polskę nazywamy krajem nizinnym

 

§  przedstawia, korzystając z mapy hipsometrycznej, zróżnicowanie wysokości bezwzględnych na terytorium Polski,

§  wyróżnia główne cechy ukształtowania powierzchni Polski

§  porównuje, korzystając z mapy, wysokości bezwzględne i rzeźbę terenu poszczególnych krain geograficznych

§  podaje kryteria wyróżniania krain geograficznych

 

Klimat Polski

§  podaje nazwę miesiąca o największej i najmniejszej średniej temperaturze powietrza,

§  wymienia termiczne pory roku,

§  opisuje typy pogody i ich zmienność w ciągu roku

§  podaje wartość średniej temperatury powietrza w lipcu i w styczniu, średnią sumę opadów oraz przeważający kierunek wiatrów w Polsce,

§  wymienia cechy klimatu umiarkowanego przejściowego,

§  wymienia cechy klimatu górskiego,

§  opisuje, na podstawie diagramów oraz map klimatycznych, cechy klimatu wskazanych regionów Polski (w tym regionu zamieszkania)

 

pojęcia: klimat umiarkowany przejściowy, termiczne pory roku

§  wymienia czynniki kształtujące klimat Polski,

§  podaje główne cechy rozkładu temperatury powietrza i opadów na obszarze Polski,

§  wyróżnia rodzaje mas powietrza napływające nad Polskę i wskazuje na mapie kierunek ich ruchu,

§  przedstawia związek rocznego przebiegu temperatury powietrza z położeniem Polski w strefie umiarkowanych szerokości geograficznych N

 

§  wymienia cechy klimatu świadczące o jego przejściowości,

§  opisuje wpływ napływających mas powietrza na kształtowanie się pogody w Polsce w różnych porach roku,

§  wykazuje zależność wysokości temperatury powietrza i wielkości opadów na poszczególnych obszarach Polski od czynników kształtujących klimat

 

§  wyjaśnia przejściowość jako dominującą cechę klimatu Polski,

§  wyjaśnia, korzystając z rysunku, rolę wzniesień pojezierzy w powstaniu cienia opadowego

Wody powierzchniowe Polski

§  wskazuje na mapie rzeki: Wisłę, Odrę, ich wybrane dopływy oraz największe jeziora w Polsce,

§  podaje nazwy cieków i zbiorników wodnych w pobliżu miejsca swojego zamieszkania oraz ocenia stan ich czystości

§  wymienia nazwy i wskazuje na mapie rzeki główne (w tym wybrane rzeki przymorza),

§  wskazuje na mapie obszar Polski należący do zlewiska Morza Bałtyckiego,

§  wskazuje na mapie położenie wybranych jezior w Polsce (w tym sztucznych zaporowych)

 

pojęcia: jeziora polodowcowe, jeziora krasowe, jeziora sztuczne, zasilanie rzeki

§  podaje przykłady jezior o różnej genezie,

§  wskazuje na mapie obszary Polski zagrożone powodziami i wyjaśnia przyczyny tych zagrożeń,

§  wskazuje na mapie położenie obszarów Polski należące do poszczególnych zlewisk,

§  zaznacza na mapie konturowej wskazane dorzecza oraz działy wodne

 

§  wyjaśnia przyczyny asymetrii dorzecza Wisły i Odry

§  wyjaśnia przyczyny zmienności przepływów wybranych rzek Polski w ciągu roku

 

§  ocenia możliwość gospodarczego wykorzystania rzek i jezior w Polsce oraz we własnym regionie,

§  ukazuje związki pomiędzy stosunkami wodnymi na danym terenie a budową geologiczną, rzeźbą terenu i klimatem

Morze Bałtyckie

§  opisuje, na podstawie mapy, położenie Bałtyku,

§  określa, korzystając z mapy, położenie wybranych elementów linii brzegowej

 

§  wymienia wybrane cechy Morza Bałtyckiego (wielkość, głębokość, zasoleni i temperatura wody),

§  wymienia typy wybrzeży Morza Bałtyckiego

 

pojęcia: morze szelfowe, zalew, wybrzeże mierzejowo-zalewowe

§  wyjaśnia genezę wybranych typów wybrzeży

 

pojęcia: strefa wyłączności ekonomicznej

§  porównuje wybrane warunki przyrodnicze Bałtyku (temperaturę wody i zasolenie) z innymi morzami śródziemnymi Europy,

§  wyjaśnia przyczyny małego zasolenia wód Bałtyku,

§  wyjaśnia przyczyny degradacji wód Bałtyku

§  wykazuje związek cech fizycznych i chemicznych wód Bałtyku z położeniem geograficznym i śródziemnym typem morza,

§  podaje przykłady działań zmierzających do ochrony wód Bałtyku – w ramach międzynarodowej współpracy państw nadbałtyckich,

§  proponuje działania zmierzające ochrony wód Bałtyku

Zróżnicowanie gleb w Polsce

§  wymienia nazwy żyznych gleb występujących w Polsce

§  wskazuje na mapie obszary występowania głównych typów gleb Polski

§  charakteryzuje gleby własnego regionu

 

§  rozpoznaje i charakteryzuje profile glebowe wybranych typów gleb

§  wskazuje związek pomiędzy typem genetycznym gleby a warunkami jej powstawania

Podział administracyjny i ludność Polski

§  określa przynależność własnej miejscowości do poszczególnych jednostek administracyjnych: gminy, powiatu, województwa,

§  określa, korzystając z mapy, położenie własnego województwa i województw sąsiednich oraz ich stolic,

§  podaje liczbę ludności Polski,

§  wymienia nazwy państw, do których w ostatnich latach wyjechało najwięcej Polaków,

§  opisuje rynek pracy w swojej miejscowości i gminie,

§  wskazuje na mapie Polski obszary o dużej i małej gęstości zaludnienia,

§  wskazuje na mapie położenie wybranych miast Polski

§  określa, korzystając z mapy, położenie poszczególnych województw i ich stolic,

§  opisuje, korzystając z wykresów lub danych statystycznych, zmiany liczby ludności Polski po 1945 roku,

§  oblicza, na podstawie danych, przyrost naturalny i przyrost rzeczywisty,

§  przedstawiana, na podstawie wykresów, zmiany struktury zatrudnienia w Polsce w wybranych latach,

§  wykazuje związek między wykształceniem a możliwością znalezienia pracy,

§  przedstawia, korzystając z mapy, rozmieszczenie mniejszości narodowych w Polsce,

§  podaje wartość średniej gęstości zaludnienia w Polsce,

§  oblicza gęstość zaludnienia wskazanego obszaru,

§  porównuje, na podstawie danych statystycznych, gęstość zaludnienia swojego województwa z gęstością zaludnienia w innych województwach,

§  wymienia przykładowe funkcje miast,

§  opisuje funkcje pełnione przez własną miejscowość,

§  opisuje zmiany cech współczesnego osadnictwa wiejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem własnego regionu

 

pojęcia: przyrost naturalny, saldo migracji przyrost rzeczywisty, emigracja, imigracja, naród, mniejszość narodowa, gęstość zaludnienia

§  porównuje, korzystając z danych statystycznych, województwa pod względem np. powierzchni i liczby mieszkańców,

§  podaje aktualną wartość współczynnika przyrostu naturalnego w Polsce,

§  podaje charakterystyczne cechy ludności Polski dotyczące struktury wieku i płci,

§  podaje przyczyny występowania wyżu i niżu demograficznego,

§  porównuje, na podstawie danych statystycznych, strukturę zatrudnienia w Polsce i wybranych krajach Europy,

§  przedstawia strukturę narodowościową ludności Polski,

§  charakteryzuje, na podstawie mapy gęstości zaludnienia, rozmieszczenie ludności w Polsce (w tym we własnym regionie),

§  zna typy zespołów miejskich,

§  porównuje wybrane miasta Polski pod względem pełnionych funkcji, ze szczególnym uwzględnieniem własnego regionu,

§  wyjaśnia na czym polega proces urbanizacji

 

pojęcia: współczynnik przyrostu naturalnego, współczynnik przyrostu rzeczywistego, struktura zatrudnienia, stopa bezrobocia, aglomeracja, konurbacja, urbanizacja, współczynnik urbanizacji, piramida wieku i płci ludności, wyż demograficzny, niż demograficzny, echo wyżu i niżu demograficznego, proces starzenia się społeczeństwa

§  opisuje podział administracyjny Polski,

§  podaje przykłady konsekwencji procesu starzenia się społeczeństwa,

§  wyjaśnia przyczyny zmian liczby ludności w Polsce,

§  przedstawia zależności między przyrostem rzeczywistym a saldem migracji zagranicznych,

§  ocenia społeczne skutki emigracji (negatywne i pozytywne),

§  analizuje, korzystając z piramidy wieku i płci ludności, strukturę ludności Polski w podanym roku,

§  wskazuje związek pomiędzy strukturą zatrudnienia a poziomem rozwoju gospodarczego kraju,

§  wskazuje różnice w strukturze zatrudnienia w Polsce i we własnym regionie,

§  dostrzega społeczne problemy wynikające z bezrobocia i podaje przykłady sposobów ich rozwiązywania,

§  porównuje strukturę narodowościową Polski przed II wojną światową i obecnie,

§  wskazuje na przykładach różnych regionów Polski (w tym regionu zamieszkania) związek pomiędzy zróżnicowaniem gęstości zaludnienia z warunkami przyrodniczymi, ekonomicznymi i historycznymi (w tym z migracjami wewnętrznymi),

§  rozpoznaje na mapie aglomerację i konurbację

§  porównuje współ –czynnik urbanizacji w różnych regionach (województwach) Polski

§  wskazuje różnice pomiędzy zadaniami władz samorządowych: gminnych, powiatowych, wojewódzkich,

§  wskazuje związek pomiędzy spadkiem współczynnika przyrostu naturalnego i ujemnego salda migracji a procesem starzenia się społeczeństwa,

§  porównuje , na podstawie danych statystycznych, stopę bezrobocia w Polsce z innymi krajami Europy,

§  opisuje zróżnicowanie stopy bezrobocia w różnych częściach Polski (w tym we własnym regionie) i wyjaśnia przyczyny tego zjawiska,

§  wyjaśnia przyczyny zmiany struktury narodowościowej ludności Polski po II wojnie światowej w stosunku do okresu poprzedniego,

§  opisuje wpływ migracji wewnętrznych na gęstość zaludnienia w wybranych regionach Polski,

§  porównuje współczynnik urbanizacji w Polsce i wybranych krajach,

§  wyjaśnia przyczyny dynamicznego rozwoju stref podmiejskich,

§  ocenia skutki urbanizacji (zauważa pozytywne i negatywne)

Gospodarka Polski

Rolnictwo

§  podaje przyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa,

§  wymienia uprawy w najbliższej okolicy: wsi, gminie (w przypadku uczniów mieszkających na wsi), w strefie podmiejskiej (w przypadku uczniów mieszkających w mieście)

 

pojęcia: rolnictwo, okres wegetacyjny, zbiory, plony

§  wymienia i wskazuje na mapie obszary o najlepszych przyrodniczych warunkach dla rozwoju rolnictwa,

§  podaje pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa,

§  podaje główne obszary uprawy: pszenicy, żyta, pszenżyta, ziemniaków buraków cukrowych oraz owoców i warzyw,

§  wymienia główne rejony chowu bydła i trzody chlewnej

 

pojęcia: rozdrobnienie gospodarstw, rozdrobnienie gruntów, rolnictwo (gospodarstwa) samozaopatrzeniowe, rolnictwo (gospodarstwa) towarowe, rolnictwo ekologiczne

§  opisuje rolę poszczególnych czynników, przyrodniczych i pozaprzyrodniczych, dla rozwoju rolnictwa,

§  wskazuje na mapie obszary o najbardziej i najmniej warunkach dla rozwoju rolnictwa w Polsce,

§  przedstawia, korzystając z wykresu lub danych statystycznych, zmiany w strukturze wielkości gospodarstw rolnych w Polsce w ostatnich latach,

§  porównuje, korzystając z wykresów lub danych statystycznych, strukturę użytkowania gruntów w Polsce i innych krajach europejskich,

§  podaje najważniejsze cechy polskiego rolnictwa

 

pojęcia: kultura rolna, obsada

§  wnioskuje, na podstawie map o różnej treści, o przydatności obszaru (w tym własnego regionu) dla gospodarki rolnej, uwzględniając: wysokość n.p.m., rzeźbę terenu, długość okresu wegetacji, roczną sumę opadów, gleby i warunki wodne,

§  porównuje, korzystając z map o różnej treści, pozaprzyrodnicze czynniki rozwoju rolnictwa w różnych regionach kraju (w tym we własnym regionie),

§  uzasadnia rozmieszczenie głównych rejonów upraw wybranych roślin uwzględniając warunki przyrodnicze oraz czynniki pozaprzyrodnicze,

§  ocenia, korzystając z map, obsadę bydła i trzody chlewnej we własnym regionie

 

§  porównuje, na podstawie map, warunki przyrodnicze dla rozwoju rolnictwa na wskazanych obszarach Polski,

§  ocenia wpływ rozdrobnienia gospodarstw i rozproszenia gruntów na poziom produkcji rolnej,

§  porównuje, na podstawie danych statystycznych, poziom polskiego rolnictwa z rolnictwem wybranych państw europejskich,

§  uzasadnia rozmieszczenie głównych rejonów chowu bydła i trzody chlewnej, uwzględniając warunki przyrodnicze oraz czynniki pozaprzyrodnicze,

§  wnioskuje, na podstawie danych statystycznych, o zmianach zachodzących w polskim rolnictwie w ostatnich latach

 

Przemysł. Usługi – łączność, transport, handel zagraniczny

§  wymienia źródła energii,

§  wymienia zakłady przemysłowe w okolicy swojego miejsca zamieszkania i przedstawia ich profil produkcji,

§  podaje przykłady placówek i instytucji usługowych w Polsce, we własnym regionie (gminie, województwie ) oraz miejscowości,

§  wymienia nazwy i wskazuje na mapie największe polskie porty morskie,

§  podaje przykłady towarów i usług, które są przedmiotem handlu zagranicznego Polski (eksportu i importu)

§  podaje tradycyjne i alternatywne źródła energii,

§  wskazuje na mapie główne rejony wydobycia surowców energetycznych w Polsce,

§  podaje przykłady zmian w przemyśle własnego regionu i ich przyczyny,

§  wskazuje na przykładach, że polski przemysł staje się coraz bardziej nowoczesny,

§  opisuje, na podstawie map tematycznych, przebieg głównych szlaków transportowych,

§  podaje najważniejszych partnerów handlowych Polski

 

pojęcia: alternatywne źródła energii, usługi, łączność, eksport, import

§  zna rozmieszczenie największych elektrowni w kraju,

§  opisuje główne problemy polskiej energetyki,

§  opisuje zmiany zachodzące w polskim przemyśle po 1989 roku i podaje ich przyczyny,

§  wymienia główne cechy przemysłu wysokich technologii,

§  podaje gałęzie przemysłu obecnie najszybciej rozwijające się,

§  wskazuje na mapie wybrane okręgi przemysłowe,

§  rozróżnia rodzaje usług i opisuje ich znaczenie w gospodarce kraju,

§  porównuje, na podstawie danych statystycznych, zatrudnienie w usługach w wybranych województwach oraz w Polsce i innych krajach,

§  ocenia poziom usług w miejscu swojego zamieszkania (wieś, miasto),

§  podaje główne cechy transportu w Polsce,

§  oblicza saldo handlu zagranicznego

 

pojęcia: przemysł, przemysł wysokich technologii, ośrodek przemysłowy, okręg przemysłowy, dodatni bilans handlowy, ujemny bilans handlowy

§  formułuje wnioski, na podstawie wykresów lub danych statystycznych, dotyczące tendencji zmian wykorzystania różnych źródeł energii na świecie i w Polsce,

§  ocenia, na podstawie wykresu lub danych statystycznych, strukturę wykorzystania poszczególnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej w Polsce i porównuje z innymi krajami Europy,

§  wyjaśnia, uwzględniając główne czynniki, lokalizację wybranych zakładów przemysłowych lub gałęzi przemysłu (w tym w regionie zamieszkania),

§  wyjaśnia przyczyny szybkiego rozwoju wybranych usług w Polsce i we własnym regionie,

§  ocenia możliwość rozwoju usług w miejscu swojego zamieszkania,

§  wykazuje wpływ transportu na rozwój gospodarczy kraju,

§  analizuje, na podstawie danych statystycznych, bilans handlu zagranicznego Polski w ostatnich latach,

§  ocenia, na podstawie danych statystycznych, udział Polski w handlu światowym

§  wyjaśnia lokalizację największych elektrowni,

§  wykazuje konieczność zmian w strukturze zużycia energii elektrycznej w Polsce,

§  ocenia wpływ polskiej energetyki na środowisko przyrodnicze,

§  uzasadnia, że przemysł elektromaszynowy, chemiczny i spożywczy mają obecnie największe znaczenie w gospodarce kraju,

§  ocenia zmiany zachodzące w rozmieszczeniu przemysłu w Polsce,

§  ocenia rolę łączności w gospodarce kraju i życiu człowieka oraz poziom jej rozwoju w Polsce,

§  wyjaśnia zróżnicowanie gęstości sieci kolejowej i drogowej w Polsce,

§  ocenia, na podstawie danych statystycznych, poziom rozwoju wybranych rodzajów transportu w Polsce,

§  wyjaśnia, na podstawie danych statystycznych, strukturę eksportu i importu Polski,

§  wykazuje, że dodatni bilans handlowy jest korzystny dla gospodarki

Kształtowanie i ochrona środowiska przyrodniczego

§  podaje przykłady zagrożeń dla środowiska przyrodniczego oraz dóbr kultury wynikające z działalności gospodarczej

§  korzystając z mapy, nazywa i określa położenie parków narodowych Polski,

§  podaje nazwy polskich parków narodowych wpisanych na Światową Listę Rezerwatów Biosfery oraz na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO,

§  wykazuje konieczność ochrony środowiska przyrodniczego i dóbr kultury w Polsce

 

pojęcia: rekultywacja, recykling

§  określa, korzystając z mapy Polski, położenie obszarów o najbardziej zdegradowanym środowisku przyrodniczym i podaje przyczyny degradacji,

§  wymienia i charakteryzuje formy ochrony przyrody,

§  podaje przykłady rekultywacji obszarów zdegradowanych

§  ocenia, na podstawie map i danych statystycznych, stan środowiska przyrodniczego w Polsce oraz własnym regionie w ostatnich latach,

§  proponuje działania na rzecz ochrony środowiska geograficznego we własnym regionie

§  wyjaśnia założenia zrównoważonego rozwoju

 

pojęcia: rozwój zrównoważony

Walory turystyczne Polski

§  podaje przykłady miejscowości oraz obszarów w Polsce o dużych walorach turystycznych

§  planuje, korzystając z przewodników turystycznych oraz mapy samochodowej, wycieczkę po wybranym regionie Polski

§  wymienia i opisuje obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO

§  ocenia atrakcyjność turystyczną własnego regionu

§  ocenia zagospodarowanie turystyczne kraju i własnego regonu

Krainy geograficzne Polski

Pobrzeża Południowobałtyckie

§  wskazuje na mapie i omawia położenie regionu,

§  wskazuje na mapie położenie wybranych miast (portów, uzdrowisk)

 

§  wymienia i wskazuje na mapie główne krainy geograficzne regionu,

§  wskazuje na mapie wybrane elementy linii brzegowej,

§  wymienia krainy regionu o najbardziej żyznych glebach,

§  wymienia przykłady walorów turystycznych regionu

 

pojęcia: bryza

§  wymienia i opisuje cechy polskich krajobrazów nadmorskich,

§  wykazuje, korzystając z map oraz diagramów klimatycznych, wpływ Bałtyku na klimat regionu,

§  wyjaśnia, korzystając z rysunku, mechanizm powstawania bryzy,

§  przedstawia rolę morza w modelowaniu wybrzeża,

§  opisuje, na podstawie map tematycznych, najważniejsze cechy gospodarki regionu

§  planuje wycieczkę krajoznawczą po wybranej krainie Pobrzeża, uwzględniając walory przyrodnicze i kulturowe

§  ocenia, na podstawie map tematycznych, możliwości rozwoju rolnictwa, przemysłu i turystyki w pasie pobrzeży

Pojezierza

§  opisuje położenie oraz wskazuje na mapie główne krainy geograficzne pasa pojezierzy,

§  nazywa i wskazuje na mapie największe jeziora oraz wzgórza morenowe o największej wysokości bezwzględnej

§  wymienia oraz podaje przykłady elementów rzeźby młodoglacjalnej,

§  wskazuje na mapie obszary wydobycia węgla brunatnego oraz soli kamiennej i potasowej,

§  charakteryzuje, korzystając z map, klimat pojezierzy,

§  wymienia przykłady walorów turystycznych regionu

 

pojęcia: rzeźba młodoglacjalna

§  nazywa oraz wskazuje na mapie przebieg głównych pradolin,

§  wykazuje związek klimatu z rzeźbą terenu,

§  rozpoznaje na mapie (na podstawie kształtu) rodzaje jezior polodowcowych,

§  opisuje, na podstawie map tematycznych, najważniejsze cechy gospodarki regionu

§  porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze poszczególnych pojezierzy,

§  podaje przykłady wpływu środowiska przyrodniczego na główne cechy gospodarki pojezierzy

 

pojęcia: agroturystyka

§  planuje wycieczkę krajoznawczą po wybranej krainie pojezierzy uwzględniając walory przyrodnicze i kulturowe

Niziny Środkowopolskie

§  opisuje położenie oraz wskazuje na mapie główne krainy geograficzne pasa Nizin Środkowopolskich,

§  odczytuje wysokości bezwzględne wskazanych miejsc

§  opisuje korzystając z map klimatycznych, zróżnicowanie klimatyczne w pasie nizin,

§  wskazuje na mapie i omawia przebieg głównych pradolin,

§  wskazuje na mapie wybrane ośrodki przemysłowe regionu,

§  wymienia i wskazuje na mapie obszary o korzystnych warunkach dla rozwoju rolnictwa,

§  wymienia przykłady walorów turystycznych regionu

§  przedstawia wiodące cechy środowiska przyrodniczego regionu,

§  przedstawia dominujące cechy gospodarki poszczególnych krain wchodzących w skład Nizin Środkowopolskich

 

pojęcia: rzeźba staroglacjalna

§  wykazuje współzależności, na podstawie map tematycznych, między składnikami środowiska przyrodniczego,

§  podaje przykłady wpływu środowiska przyrodniczego poszczególnych krain na główne cechy gospodarki (w tym surowców mineralnych)

§  porównuje, korzystając z map, krainy geograficzne pasa Nizin Środkowopolskich pod względem przyrodniczym i gospodarczym

Wyżyny

§  opisuje położenie oraz wskazuje na mapie główne krainy geograficzne pasa wyżyn

§  odczytuje na mapie wysokości bezwzględne najwyższych wzniesień na Wyżynach Polskich (w tym w Górach Świętokrzyskich),

§  wskazuje obszary wydobycia węgla kamiennego

§  podaje przykłady form krasowych w Dolinie Prądnika i w okolicy Chęcin,

§  wskazuje na mapie wybrane ośrodki przemysłowe regionu,

§  podaje przykłady walorów turystycznych na wyżynach,

§  wymienia surowce mineralne wydobywane na Wyżynie Śląskiej,

§  wyjaśnia przyczyny koncentracji przemysłu i dużej gęstości zaludnienia na Wyżynie Śląskiej,

§  podaje przykłady wpływu działalności gospodarczej na środowisko przyrodnicze

 

pojęcia: wąwóz, rzeźba krasowa, stalaktyt, stalagmit, stalagnat

§  przedstawia charakterystyczne cechy rzeźby terenu poszczególnych krain pasa wyżyn,

§  wyjaśnia powstanie wąwozów,

§  wyjaśnia powstanie rzeźby krasowej,

§  przedstawia dominujące cechy gospodarki poszczególnych krain wchodzących w skład pasa wyżyn,

§  wymienia główne gałęzie przemysłu GOP-u,

§  wymienia główne ośrodki przemysłowe GOP-u,

§  podaje przykłady działań na rzecz poprawy stanu środowiska przyrodniczego Wyżyny Śląskiej

§  wykazuje związek rzeźby terenu poszczególnych wyżyn z występującymi tam skałami,

§  wyjaśnia pochodzenie lessu na wyżynach oraz gołoborzy w Górach Świętokrzyskich,

§  ocenia, na podstawie map i danych statystycznych, stan środowiska przyrodniczego na Wyżynie Śląskiej

§  porównuje warunki rozwoju rolnictwa na wyżynach,

§  przedstawia przemiany

§  gospodarcze, które nastąpiły w GOP-ie po1998 roku

Kotliny Podkarpackie. Pogórze Karpackie. Beskidy

§  opisuje położenie oraz wskazuje na mapie kotliny, Pogórze Karpackie oraz Beskidy,

§  odczytuje, korzystając z mapy, wysokości bezwzględne wybranych szczytów w Beskidach

§  wymienia rodzaje skał występujące na Pogórzu i w Beskidach,

§  przedstawia rolę kotlin śródgórskich w gospodarce regionu,

§  podaje przykłady funkcji, jakie pełni Kraków w Polsce i w regionie,

§  wymienia i lokalizuje na mapie wybrane uzdrowiska,

§  wymienia przykłady walorów turystycznych regionu

 

pojęcia: połonina

 

§  opisuje i porównuje cechy rzeźby terenu kotlin, Pogórza Karpackiego oraz Beskidów

§  przedstawia dominujące cechy gospodarki kotlin, Pogórza Karpackiego i Beskidów

 

pojęcia: flisz karpacki

§  wykazuje związek zróżnicowania produkcji rolnej na Pogórzu i w Beskidach z piętrowością klimatu (piętra gospodarki rolnej)

§  wykazuje związek rzeźby terenu z budową geologiczną na Pogórzu Karpackim i w Beskidach (z uwzględnieniem alpejskich ruchów górotwórczych)

 

pojęcia: płaszczowina

Tatry. Pieniny. Podhale

§  opisuje położenie oraz wskazuje na mapie Tatry, Podhale i Pieniny,

§  wymienia elementy górskiej rzeźby terenu,

§  uzasadnia konieczność ochrony przyrody Tatr

§  wymienia rodzaje skał występujących w Tatrach i Pieninach,

§  opisuje elementy rzeźby wysokogórskiej,

§  opisuje piętrowy układ roślinności w Tatrach,

§  ocenia wpływ turystyki na środowisko przyrodnicze regionu

§  podaje przykłady walorów turystycznych Tatr, Podhala i Pienin

 

pojęcia: granie, turnie, piarg, stożek piargowy, wywierzysko, hale

§  opisuje elementy rzeźby wysokogórskiej Tatr i przedstawia ich genezę

 

pojęcia: alpejska rzeźba terenu

§  porównuje rzeźbę terenu Tatr Wysokich i Zachodnich

§  wykazuje związek rzeźby terenu z budową geologiczną Tatr, Podhala i Pienin

Sudety

§  opisuje położenie oraz wskazuje na mapie Sudety i Przedgórze Sudeckie,

§  wskazuje na mapie pasma górskie Sudetów oraz kotliny: Kłodzką i Jeleniogórską

§  wymienia główne surowce mineralne (w tym skalne) Sudetów

§  wymienia i lokalizuje na mapie wybrane uzdrowiska,

§  porównuje, na podstawie map i fotografii, rzeźbę terenu Sudetów i Przedgórza Sudeckiego,

§  podaje przykłady walorów turystycznych regionu

§  ukazuje wpływ lodowców górskich na rzeźbę terenu Sudetów,

§  wymienia przykłady rzeźby zrębowej,

§  przedstawia dominujące cechy gospodarki Sudetów

 

pojęcia: zręby, stoliwa, uskok brzeżny

§  porównuje przyrodnicze czynniki dla rozwoju rolnictwa w Sudetach i na Przedgórzu Sudeckim

§  wyjaśnia związek współczesnej rzeźby terenu Sudetów z alpejskimi ruchami górotwórczymi

 

Europa – kontynent, na którym mieszkasz

dopuszczający

dostateczny

dobry

bardzo dobry

celujący

§  wskazuje na mapie Europę,

§  wskazuje na mapie wybrane elementy linii brzegowej Europy oraz wybrane rzeki,

§  wskazuje na mapie wybrane państwa Europy i ich stolice

§  wskazuje na mapie wybrane elementy linii brzegowej Europy oraz wybrane rzeki i jeziora,

§  wskazuje na mapie wybrane góry Europy,

§  wskazuje na mapie wybrane państwa Europy i ich stolice

 

pojęcia: fiord

§  opisuje położenie geograficzne Europy,

§  wymienia typy klimatu Europy i podaje ich główne cechy,

§  wykazuje wpływ Oceanu Atlantyckiego i prądów morskich na klimat Europy,

§  określa, na podstawie map, główne cechy środowiska przyrodniczego Europy,

§  wymienia główne grupy językowe Europy

§  wykazuje wpływ czynników kształtujących klimat na cechy klimatu wskazanych obszarów Europy,

§  porównuje środowisko przyrodnicze wskazanych regonów,

§  określa wpływ zróżnicowania narodowościowego i kulturowego na zmiany polityczne współczesnej Europy

§  określa współzależności, korzystając z map, między poszczególnymi składnikami środowiska przyrodniczego Europy,

§  wykazuje integrację krajów europejskich w ramach UE

 

Dopuszczający

Dostateczny

Dobry

Bardzo dobry

Celujący

Sąsiedzi Polski

Czech i Słowacji

§   lokalizuje na mapie Czechy i Słowację,

§   podaje nazwy stolic Czech i Słowacji oraz wskazuje na mapie ich położenie,

§   podaje przykłady walorów turystycznych Czech i Słowacji

§   opisuje, korzystając z mapy, położenie geograficzne Czech i Słowacji,

§   lokalizuje na mapie wskazane krainy geograficzne, rzeki oraz miasta Czech i Słowacji

§   porównuje, na podstawie map, środowisko przyrodnicze (w tym bogactwa mineralne) Czech i Słowacji,

§   podaje przykłady współzależności między środowiskiem przyrodniczym a działalnością gospodarczą w omawianych państwach

§   wykazuje różnice w rozwoju gospodarczym Czech i Słowacji

§   wykazuje wpływ przystąpienia do UE Czech i Słowacji na rozwój gospodarczy tych państw

Ukraina, Białoruś, Litwa

§   wskazuje na mapie Ukrainę, Białoruś i Litwę,

§   podaje nazwy stolic omawianych państw oraz lokalizuje je na mapie,

§   odczytuje z mapy nazwy największych rzek oraz miast omawianych państw

§   opisuje położenie geograficzne Ukrainy, Białorusi i Litwy,

§   wskazuje na mapie miejsca występowania wybranych surowców mineralnych w omawianych państwach,

§   charakteryzuje warunki środowiska przyrodniczego w omawianych państwach z punktu widzenia przydatności dla rolnictwa,

§   wymienia główne kierunki produkcji rolnej w omawianych państwach,

§   przedstawia konsekwencje awarii elektrowni w Czarnobylu

§   porównuje, na podstawie map, środowisko przyrodnicze Ukrainy, Białorusi i Litwy,

§   przedstawia cechy rolnictwa Ukrainy, Białorusi i Litwy,

§   podaje przykłady przemian społecznych i gospodarczych na Ukrainie,

§   wskazuje przyczyny i konsekwencje ujemnego przyrostu naturalnego na Ukrainie

§   porównuje, korzystając z danych statystycznych, gospodarkę Białorusi i Litwy,

§   porównuje, korzystając z danych statystycznych, poziom gospodarki Ukrainy z poziomem gospodarki innych państw (uwzględniając główne kierunki oraz cechy wyróżniające)

§   porównuje zmiany społeczne i gospodarcze zachodzące na Białorusi i na Litwie po 1990 roku,

§   podaje przykłady powiązań gospodarczych między Rosją a Białorusią

Rosja

§   wskazuje na mapie Rosję oraz podaje nazwę jej stolicy,

§   lokalizuje na mapie stolicę Rosji,

§   lokalizuje na mapie wskazane obiekty geograficzne Rosji

§   (krainy geograficzne, rzeki, jeziora, morza, miasta)

§   opisuje, korzystając z mapy, położenie geograficzne Rosji oraz jej stolicy,

§   podaje przykłady konsekwencji dużej rozciągłości południkowej i równoleżnikowej,

§   wskazuje, korzystając z map tematycznych, miejsca występowania wybranych surowców mineralnych i obszary upraw wybranych roślin,

§   wymienia przyczyny spadku liczby ludności Rosji w ostatnim okresie,

§   przedstawia zróżnicowanie narodowościowe i kulturowe Rosji,

§   wskazuje, korzystając z mapy demograficznej, obszary o dużej i małej gęstości zaludnienia

§   charakteryzuje, na podstawie map, środowisko przyrodnicze Rosji,

§   porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze europejskiej i azjatyckiej części Rosji,

§   wykazuje różnice w zaludnieniu różnych regionów Rosji i wskazuje przyczyny tych różnic,

§   wykazuje rolę surowców energetycznych w gospodarce Rosji

§   wykazuje zależności między elementami środowiska przyrodniczego Rosji,

§   porównuje zagospodarowanie azjatyckiej i europejskiej części Rosji,

§   podaje przyczyny wyludniania się Syberii

§   ocenia, na podstawie map, warunki środowiska przyrodniczego wskazanych obszarów Rosji z punktu widzenia życia i działalności człowieka,

§   wyszukuje w źródłach statystycznych dane dotyczące miejsca Rosji w produkcji przemysłowej świata

Niemcy

§   lokalizuje na mapie Niemcy oraz ich stolicę,

§   lokalizuje na mapie przynajmniej trzy rzeki i trzy miasta Niemiec

§   opisuje, korzystając z mapy, położenie geograficzne Niemiec oraz ich stolicy,

§   lokalizuje na mapie wskazane obiekty geograficzne Niemiec:

-      krainy geograficzne,

-      rzeki,

-      miasta,

§   wymienia główne cechy gospodarki Niemiec (nowoczesny, dobrze rozwinięty przemysł, wysoki poziom rolnictwa towarowego)

§   charakteryzuje, na podstawie map, środowisko przyrodnicze Niemiec,

§   wykazuje na przykładach związek produkcji rolnej Niemiec z warunkami środowiska przyrodniczego,

§   identyfikuje cechy rolnictwa towarowego,

§   przedstawia główne kierunki i przyczyny zmian w strukturze przemysłu w Reńsko-Westfalskim Okręgu Przemysłowym jako przykład zmian zachodzących w przemyśle w Europie Zachodniej

§   wyjaśnia, dlaczego starzenie się społeczeństwa Niemiec jest problemem społecznym i gospodarczym (z uwzględnieniem imigracji)

§   przedstawia problemy gospodarcze powstałe w wyniku połączenia NRD i RFN,

§   ocenia, na podstawie danych statystycznych, efektywność i towarowość  rolnictwa Niemiec

§   ocenia środowisko przyrodnicze z punktu widzenia gospodarki kraju,

§   wyjaśnia przyczyny dynamicznego rozwoju gospodarczego Niemiec,

§   wykazuje rolę Niemiec w Europie

 

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA STOPNIE SZKOLNE

KL. III

 

Europa

Kraje skandynawskie

§   lokalizuje na mapie kraje skandynawskie oraz ich stolice

pojęcia: gejzer

 

§   przedstawia, korzystając z map, cechy położenia państw skandynawskich,

§   podaje, korzystając z map, cechy środowiska przyrodniczego państw skandynawskich,

§   wymienia czynniki wpływające na średnią długość życia ludności w krajach skandynawskich,

§   podaje przykłady działalności gospodarczej państw skandynawskich wynikającej z cech środowiska przyrodniczego tych krajów

§   wykazuje, na podstawie map tematycznych, związki między głównymi cechami środowiska przyrodniczego Europy Północnej a głównymi kierunkami rozwoju gospodarczego omawianych państw:

-      wpływ nadmorskiego położenia na gospodarkę Norwegii,

-      racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych (w tym rzek) w krajach Europy Północnej,

-      wykorzystanie cech środowiska przyrodniczego dla rozwoju rolnictwa w Danii,

-      wykorzystanie cech środowiska przyrodniczego dla rozwoju rybołówstwa w Islandii

§   przedstawia, na podstawie map:

-      wspólne cechy środowiska przyrodniczego omawianych państw,

-      cechy środowiska przyrodniczego wyróżniające dane państwo,

§   wykazuje zależność między położeniem Islandii w strefie ryftu a występowaniem wulkanów i gejzerów,

§   podaje cechy gospodarki, które wyróżniają dane państwo

§   porównuje, na podstawie danych statystycznych, wskaźniki rozwoju gospodarczego państw skandynawskich

Wielka Brytania

§   wskazuje na mapie wielką Brytanię oraz jej stolicę,

§   przedstawia wyspiarskie położenie Wielkiej Brytanii

§   podaje cechy położenia Wielkiej Brytanii,

§   lokalizuje na mapie wskazane wyspy należące do Wielkiej Brytanii,

§   lokalizuje na mapie krainy geograficzne i historyczne Wielkiej Brytanii,

§   wykazuje wpływ położenia Wielkiej Brytanii na jej klimat

§   charakteryzuje środowisko przyrodnicze Wielkiej Brytanii,

§   przedstawia główne kierunki i przyczyny zmian w strukturze przemysłu Okręgu Środkowoangielskiego

§   przedstawia cechy nowoczesnego przemysłu i rolnictwa Wielkiej Brytanii

§   wykazuje znaczenie rewolucji przemysłowej i podbojów kolonialnych dla rozwoju Wielkiej Brytanii

§   przedstawia rolę imigrantów w gospodarce kraju

Francja

§   wskazuje na mapie Francję i jej stolicę,

§   wskazuje na mapie przynajmniej trzy rzeki i trzy miasta Francji,

§   przedstawia znaczenie Paryża jako światowej metropolii

pojęcia: technopolia

 

§   opisuje położenie geograficzne Francji oraz jej stolicy,

§   lokalizuje na mapie główne krainy geograficzne,

§   lokalizuje na mapie wskazane:

-      rzeki,

-      miasta,

§   wskazuje, korzystając z map tematycznych, miejsca występowania wybranych surowców mineralnych i obszary upraw wybranych roślin

§   charakteryzuje, na podstawie map, środowisko przyrodnicze Francji,

§   lokalizuje na mapie wskazane okręgi przemysłowe,

§   wykazuje wpływ warunków środowiska przyrodniczego na kierunki produkcji rolnej w różnych regionach Francji,

§   wykazuje cechy rolnictwa towarowego i wyjaśnia przyczyny wysokiego poziomu rolnictwa Francji,

§   uzasadnia znaczenie Paryża jako światowej metropolii

§   przedstawia rolę rolnictwa i przemysłu w gospodarce kraju,

§   przedstawia cechy położenia, wielkości oraz układu przestrzennego Paryża

§   porównuje, na podstawie danych statystycznych, efektywność rolnictwa Francji z rolnictwem innych państw Europy,

§   przedstawia, na podstawie wskazanych źródeł wiedzy, pozycję Francji w gospodarce Europy

Austria

§   lokalizuje na mapie Austrię i jej stolicę,

§   wskazuje na mapie obiekty geograficzne: Alpy, Dunaj,

§   podaje przykłady działalności gospodarczej w Alpach na przykładzie Austrii

§   opisuje położenie geograficzne Austrii oraz jej stolicy,

§   charakteryzuje łańcuch górski Alp

§   wykazuje (na przykładzie Austrii) wpływ gór na:

-      rozmieszczenie ludności,

-      gospodarkę krajów alpejskich,

-      piętrowość gospodarki rolnej w Alpach,

-      wykorzystanie rzek do rozwoju energetyki,

-      rozwój turystyki,

-      transport

§   wykazuje związki między elementami środowiska przyrodniczego Alp (piętrowość klimatu i roślinności, gleby, fen)

§   przedstawia problemy rozwoju turystyki w Austrii

Walory turystyczne Europy Południowej. Planujemy wycieczkę po wybranych krajach Europy

§   podaje, korzystając z mapy, nazwy europejskich państw położonych nad Morzem Śródziemnym,

§   uzasadnia, dlaczego turyści chętnie odwiedzają państwa położone w rejonie Morza Śródziemnego,

§   projektuje, na podstawie wskazanego źródła wiedzy geograficznej, trasę wycieczki po wybranym mieście Europy

§   wymienia nazwy państw położonych w Europie Południowej i lokalizuje je na mapie,

§   wymienia przykłady elementów środowiska  przyrodniczego, które stanowią walory turystyczne państw śródziemnomorskich,

§   wymienia przykłady zabytków kultury materialnej państw Europy Południowej,

§   wymienia przykłady miast w wybranym regionie Europy najchętniej odwiedzanych przez turystów,

§   wymienia przykłady zabytków kultury materialnej we wskazanych miastach Europy

pojęcia: przemysł turystyczny

 

§   przedstawia wspólne cechy środowiska przyrodniczego krajów basenu Morza Śródziemnego,

§   wymienia przykłady walorów turystycznych państw śródziemnomorskich,

§   opracowuje, korzystając z map, przewodników, internetu, trasę wycieczki po wybranej części Europy,

§   prezentuje opracowaną trasę wycieczki po wybranej części Europy

§   wymienia, na podstawie dowolnych źródeł informacji geograficznej,  przykłady miejsc ( w tym miasta) Europy Południowej najchętniej odwiedzane przez turystów,

§   rozpoznaje na fotografiach wskazane zabytki kultury materialnej Europy

§   wykazuje związki między rozwojem turystyki państw Europy Południowej a warunkami przyrodniczymi tych państw,

§   wykazuje wpływ dziedzictwa kultury śródziemnomorskiej na rozwój turystyki w regionie basenu Morza Śródziemnego

Azja

Azja – kontynent kontrastów

§   lokalizuje na mapie Azję,

§   opisuje położenie Azji w stosunku do równika i południka 0°,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wskazane obiekty geograficzne:

-       największe wyspy i półwyspy,

-       krainy geograficzne (Himalaje i ich najwyższy szczyt, przynajmniej dwie wyżyny i dwie niziny),

-       rzeki (przynajmniej cztery)

§   opisuje położenie geograficzne Azji w stosunku do innych kontynentów i oceanów,

§   nazywa i lokalizuje na mapie wybrane elementy linii brzegowej Azji,

§   nazywa i lokalizuje na mapie główne formy ukształtowania powierzchni Azji,

§   wskazuje na mapie Azji obszary występowania głównych typów klimatu,

§   wskazuje na mapie Azji obszary występowania wybranych formacji roślinnych,

§   podaje przynajmniej dwa przykłady kontrastów przyrodniczych Azji

§   oblicza rozciągłość południkową i równoleżnikową Azji,

§   charakteryzuje, korzystając z map tematycznych, środowisko przyrodnicze wskazanego obszaru Azji,

§   wyjaśnia mechanizm powstawania monsunów,

§   wskazuje na mapie obszary bezodpływowe

§   przedstawia związek między klimatem a stanem wód rzek w Azji w różnych porach roku,

§   wyjaśnia przyczynę występowania bagien na Nizinie Zachodniosyberyjskiej,

§   wykazuje, na podstawie map tematycznych, że Azja jest kontynentem wielkich geograficznych kontrastów

§   ocenia środowisko przyrodnicze wskazanych obszarów Azji z punktu widzenia życia i działalności człowieka

Chiny

§   lokalizuje na mapie Chiny i ich stolicę,

§   lokalizuje na mapie wybrane obiekty geograficzne: Nizinę Chińską, Tybet, Himalaje, Huang-ho, Jangcy,

§   podaje liczbę ludności Chin,

§   odczytuje, korzystając z mapy, nazwy największych miast Chin,

§   podaje przykłady roślin uprawianych w Chinach,

§   wskazuje na mapie obszary upraw ryżu w Chinach

§   opisuje położenie geograficzne Chin oraz ich stolicy,

§   przedstawia, na podstawie map tematycznych, warunki przyrodnicze obszarów, na których kształtowały się najstarsze azjatyckie cywilizacje,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wskazane obiekty geograficzne:

-       krainy geograficzne,

-       rzeki,

-       miasta,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, obszary wydobycia wybranych  surowców mineralnych oraz rejony upraw wybranych roślin

§   przedstawia, korzystając z map tematycznych, zróżnicowanie środowiska przyrodniczego Chin,

§   wyjaśnia, korzystając z map tematycznych, przyczyny zróżnicowania rozmieszczenia ludności na obszarze Chin,

§   wykazuje związek rytmu upraw ryżu z cechami klimatu monsunowego,

§   identyfikuje cechy rolnictwa intensywnego (przy dużym nakładzie pracy ludzi),

§   przedstawia znaczenie Chin w gospodarce światowej

§   wykazuje, na podstawie wykresów i danych liczbowych, przemiany ludnościowe i urbanizacyjne w Chinach,

§   wykazuje związek między zróżnicowaniem warunków środowiska przyrodniczego na obszarze Chin a typem rolnictwa (Chiny Wschodnie, Chiny Zachodnie),

§   wskazuje, korzystając z wykresów i danych liczbowych, zmiany znaczenia Chin w gospodarce światowej

§   ocenia radykalną politykę demograficzną wprowadzoną przez chińskie władze i wymienia przykłady jej konsekwencji,

§   wskazuje przyczyny dynamicznego rozwoju przemysłu w Chinach

Japonia

§   wskazuje na mapie położenie Japonii i jej stolicy,

§   odczytuje, posługując się mapą, nazwy głównych wysp archipelagu japońskiego oraz oblewających go mórz,

§   wymienia klęski żywiołowe nawiedzające Japonię,

§   wymienia nazwy i wskazuje na mapie położenie trzech japońskich miast,

§   podaje przykłady znanych produktów przemysłu japońskiego

§   opisuje cechy położenia geograficznego Japonii oraz jej stolicy,

§   wskazuje na mapie największe wyspy japońskie i podaje ich nazwy,

§   wykazuje na przykładach dostosowanie życia ludności i gospodarki do warunków środowiska przyrodniczego

pojęcia: marikultura

 

§   opisuje kulturę japońską z uwzględnieniem cech narodowych Japończyków i ich znaczenia dla rozwoju gospodarki kraju,

§   podaje przykłady koncernów japońskich, które odgrywają dużą rolę w gospodarce światowej,

§   wykazuje związek występowania wulkanów i trzęsień ziemi z położeniem wysp japońskich na granicy płyt litosfery,

§   wyjaśnia przyczyny występowania tsunami,

§   wyjaśnia przyczyny występowania tajfunów

§   wykazuje znaczenie czynników społeczno-kulturowych w tworzeniu nowoczesnej gospodarki Japonii,

§   wykazuje, korzystając z wykresów i danych liczbowych,  że Japonia jest potęgą gospodarczą świata

§   wykazuje dostosowanie gospodarki Japonii do warunków środowiska przyrodniczego

Indie

§   wskazuje na mapie Indie oraz ich stolicę,

§   wymienia główne rośliny uprawiane w Indiach,

§   podaje przykłady wpływu religii (hinduizmu) na życie mieszkańców Indii

§   opisuje położenie geograficzne Indii oraz ich stolicy,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wskazane obiekty geograficzne:

-       krainy geograficzne,

-       rzeki,

-       miasta,

§   podaje liczbę ludności Indii,

§   opisuje, na czym polega podział kastowy społeczeństwa Indii,

§   podaje przykłady kontrastów gospodarczych Indii,

§   wykazuje związek rytmu upraw i „kultury ryżu” z cechami klimatu monsunowego w Indiach i innych krajach Azji Południowo-Wschodniej

§   charakteryzuje, korzystając z map, krainy geograficzne Indii,

§   opisuje kontrasty społeczne w Indiach,

§   przedstawia tradycyjne i nowoczesne działy przemysłu,

§   wymienia cechy rolnictwa Indii i problemy jego rozwoju,

§   wymienia i lokalizuje na mapie główne obszary rolnicze Indii z uwzględnieniem rodzaju upraw

§   podaje przyczyny i konsekwencje rozwoju wielkich miast,

§   omawia najważniejsze przyczyny hamujące rozwój rolnictwa w Indiach (system dzierżawy, analfabetyzm ludności wiejskiej, wielkość gospodarstw rolnych, ubóstwo ludności wiejskiej)

§   wyjaśnia najważniejsze problemy wynikające z przeludnienia,

§   wykazuje wpływ religii (hinduizmu) na życie mieszkańców i gospodarkę Indii,

§   wyjaśnia przyczyny gwałtownego rozwoju przemysłu high-technology w Indiach

Azja Południowo-Zachodnia

§   lokalizuje, korzystając z mapy, region Bliskiego Wschodu,

§   wskazuje ropę naftową jako główne źródło dochodu większości państw regionu

§   wymienia kraje muzułmańskie Bliskiego Wschodu,

§   omawia, korzystając z mapy, położenie krajów Bliskiego Wschodu,

§   wykazuje wpływ klimatu na cechy rolnictwa i regionu

§   charakteryzuje region Bliskiego Wschodu, uwzględniając:

-       cechy kulturowe,

-       zasoby ropy naftowej,

-       poziom rozwoju gospodarczego,

§   wykazuje wpływ religii (islamu) na życie społeczne i gospodarkę regionu,

§   wymienia sposoby sztucznego nawadniania w krajach regionu

§   wykazuje związek gospodarki państw Bliskiego Wschodu z posiadanymi złożami ropy naftowej

§   wskazuje nowe działy przemysłu i usług, które obecnie rozwijają się w krajach Bliskiego Wschodu

Wybrane regiony świata

Środowisko przyrodnicze Afryki

§   opisuje położenie geograficzne Afryki w stosunku do równika i południka 0°,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wskazane obiekty geograficzne: Kotlinę Konga, Atlas, Kilimandżaro, Nil, Kongo, J. Wiktorii oraz J. Tanganika,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, obszary występowania lasu równikowego (w Kotlinie Konga), pustyń (Sahara) oraz sawanny

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wskazane obiekty geograficzne:

-       kotliny,

-       wyżyny,

-       góry,

-       rzeki,

-       jeziora,

§   opisuje, korzystając z map tematycznych, cechy środowiska przyrodniczego Afryki

§   wyjaśnia związek występowania stref klimatyczno-roślinno-glebowych w Afryce i ich symetrycznego układu względem równika z położeniem geograficznym tego kontynentu

§   wyjaśnia powstawanie pasatów

§   wyjaśnia przyczyny występowania wulkanów i rowów tektonicznych w Afryce

Strefa Sahelu

§   lokalizuje, korzystając z mapy, strefę Sahelu,

§   wymienia główne zajęcia ludności zamieszkującej region Sahelu

§   opisuje, korzystając z mapy, położenie geograficzne Sahelu,

§   charakteryzuje, na podstawie map tematycznych, środowisko przyrodnicze Sahelu,

§   opisuje życie ludzi i formy gospodarowania w strefie Sahelu,

§   wymienia nazwy roślin żywieniowych uprawianych w strefie Sahelu,

§   ocenia zasoby wodne Sahelu

§   podaje, korzystając z mapy, nazwy państw położonych w strefie Sahelu,

§   wykazuje związek między działalnością człowieka w strefie Sahelu a zmianami zachodzącymi w środowisku przyrodniczym tego regionu,

§   uzasadnia potrzebę racjonalnego gospodarowania zasobami przyrody w środowisku charakteryzującym się poważnymi niedoborami słodkiej wody

§   wykazuje na przykładzie strefy Sahelu związek między formami gospodarowania człowieka a zasobami wodnymi

§   wyjaśnia, na czym polega pustynnienie Sahelu,

§   podaje przykłady konfliktów zbrojnych (plemiennych, międzypaństwowych) i wskazuje obszary ich występowania

Afryka na południe od Sahary

§   opisuje poziom życia ludności w krajach położonych na południe od Sahary

§   wymienia dwa najważniejsze problemy społeczne regionu (problem wyżywienia ludności, występowanie chorób)

§   wymienia najważniejsze problemy demograficzne i gospodarcze państw afrykańskich położonych na południe od Sahary

§   porównuje poziom życia ludności w krajach Afryki położonych na południe od Sahelu,

§   określa związki pomiędzy problemami wyżywienia ludności, występowaniem chorób (m.in. AIDS) a poziomem życia w krajach na południe od Sahary

§   wyjaśnia, dlaczego rolnictwo Afryki nie zaspokaja potrzeb ludności,

§   wykazuje związek podziału politycznego Afryki oraz niektórych problemów społeczno-gospodarczych z przeszłością kolonialną tego kontynentu

Środowisko przyrodnicze Ameryki Północnej i Południowej

§   opisuje położenie Ameryki Północnej i Południowej w stosunku do południka 0°, równika i oceanów,

§   nazywa i wskazuje na mapie wybrane krainy geograficzne obu Ameryk: Andy, Kordyliery, Nizinę Amazonki, Nizinę Zatokową, Równiny Prerii, Wyżynę Brazylijską,

§   nazywa i wskazuje na mapie po dwie największe rzeki Ameryk

§   omawia, korzystając z mapy, położenie geograficzne Ameryki Północnej i Południowej,

§   lokalizuje na mapie wybrane obiekty geograficzne obu Ameryk (krainy geograficzne, rzeki, jeziora),

§   wskazuje obszary występowania wybranych formacji roślinnych

§   charakteryzuje, korzystając z map tematycznych, środowisko przyrodnicze Ameryki Północnej i Południowej,

§   podaje przyczyny występowania wulkanów i trzęsień ziemi na zachodnich wybrzeżach omawianych kontynentów

§   wykazuje związek strefowości roślinnej kontynentu ze strefowością klimatyczną

§   wykazuje, korzystając z map tematycznych, podobieństwa i różnice między środowiskiem przyrodniczym Ameryki Północnej i Południowej

§   wyjaśnia wpływ południkowego układu krain geograficznych na klimat Ameryk

Stany Zjednoczone

§   wskazuje na mapie Stany Zjednoczone i ich stolicę,

§   nazywa i wskazuje na mapie państwa sąsiadujące ze Stanami Zjednoczonymi,

§   wskazuje na mapie wybrane krainy geograficzne, rzeki (przynajmniej trzy), jeziora (cztery),

§   lokalizuje, korzystając z mapy, obszary gęsto zaludnione oraz przynajmniej pięć wielkich miast Stanów Zjednoczonych,

§   podaje główne kierunki migracji do Stanów Zjednoczonych dawniej i współcześnie

§   opisuje, korzystając z mapy, położenie geograficzne Stanów Zjednoczonych oraz ich stolicy,

§   przedstawia, korzystając z wykresów lub danych statystycznych, zróżnicowanie rasowe i etniczne społeczeństwa Stanów Zjednoczonych,

§   przedstawia, korzystając z mapy, rozmieszczenie ludności Stanów Zjednoczonych,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wybrane miasta (w tym wchodzące w skład megalopolis),

§   lokalizuje, korzystając z mapy, główne obszary rolnicze i miejsca występowania wybranych surowców mineralnych oraz największe okręgi przemysłowe,

§   przedstawia cechy przemysłu Stanów Zjednoczonych (masowa produkcja, wysoki poziom techniczny, automatyzacja produkcji),

§   podaje przykład Doliny Krzemowej jako okręgu przemysłowego najnowszej generacji

§   przedstawia cechy miast amerykańskich,

§   wymienia czynniki rozwoju wielkich miast,

§   przedstawia, na podstawie map tematycznych, zróżnicowanie środowiska przyrodniczego Stanów Zjednoczonych i jego wpływ na gospodarkę kraju,

§   wymienia cechy rolnictwa Stanów Zjednoczonych (wielkoobszarowe prywatne gospodarstwa rolne, towarowość rolnictwa, wysoki stopień mechanizacji, ekstensywny sposób gospodarowania, monokultury, specjalizacja gospodarstw rolnych),

§   przedstawia, korzystając z danych statystycznych, rolę Stanów Zjednoczonych w gospodarce światowej,

§   wykazuje rolę przemysłu nowoczesnych technologii w gospodarce kraju

§   wyjaśnia przyczyny zróżnicowania etnicznego i rasowego społeczeństwa Stanów Zjednoczonych,

§   podaje przykłady okręgów przemysłowych najnowszej generacji,

§   wykazuje związki między rozmieszczeniem okręgów przemysłowych a występowaniem surowców mineralnych

§   wyróżnia główne cechy i przyczyny wielokulturowości społeczeństwa Stanów Zjednoczonych,

§   wykazuje rolę imigrantów w rozwoju gospodarczym Stanów Zjednoczonych,

§   wykazuje związki między gospodarką rolną a warunkami środowiska przyrodniczego różnych regionów kraju (z uwzględnieniem cech rolnictwa ekstensywnego)

Brazylia

§   wskazuje na mapie Brazylię i jej stolicę,

§   lokalizuje na mapie obiekty geograficzne Brazylii:

-       krainy geograficzne,

-       rzeki (dwie najdłuższe),

§   wymienia nazwy dwóch roślin plantacyjnych uprawianych w Brazylii,

§   przedstawia warunki życia ludności w dzielnicach nędzy,

§   podaje przykłady działalności gospodarczej w Amazonii

§   opisuje, korzystając z mapy, położenie geograficzne Brazylii oraz jej stolicy,

§   przedstawia pochodzenie ludności Brazylii,

§   podaje przyczynę wzrostu liczby ludności miejskiej Brazylii,

§   identyfikuje konflikt interesów pomiędzy ekologicznymi skutkami wylesiania Amazonii a jej gospodarczym wykorzystaniem

§   określa cechy rozwoju i problemy wielkich miast Brazylii,

§   podaje przykłady wpływu warunków przyrodniczych na gospodarkę kraju

§   wyjaśnia, na przykładzie Brazylii, przyczyny zróżnicowania kulturowego i etnicznego Ameryki Południowej

§   uzasadnia koncentrację ludności i przemysłu na południowo-wschodnim wybrzeżu Brazylii

Związek Australijski

§   wskazuje na mapie Australię i opisuje jej położenie względem zwrotnika Koziorożca,

§   wymienia nazwy i wskazuje na mapie oceany oblewające Australię,

§   lokalizuje na mapie wybrane obiekty geograficzne: Alpy Australijskie, Górę Kościuszki, Murray-Darling, jezioro Eyre,

§   wymienia nazwy charakterystycznych roślin i zwierząt Australii

pojęcia: wody artezyjskie

 

§   omawia, korzystając z mapy, położenie geograficzne Australii oraz jej stolicy,

§   lokalizuje, korzystając z mapy, wybrane obiekty geograficzne Australii (w tym pustynie i baseny artezyjskie, Wielką Rafę Koralową),

§   wymienia przykłady osobliwości flory i fauny Australii,

§   uzasadnia, że Australia jest najbardziej suchym kontynentem świata 

§   przedstawia, korzystając z map, rozmieszczenie upraw i chowu zwierząt,

§   wykazuje związek gospodarki rolnej z występowaniem basenów artezyjskich,

§   wskazuje na mapie obszary występowania wybranych bogactw mineralnych

§   przedstawia wpływ czynników klimatycznych na klimat Australii,

§   wyjaśnia przyczyny suchości klimatu Australii,

§   charakteryzuje, korzystając z map tematycznych, środowisko przyrodnicze Australii,

§   opisuje warunki geologiczne występowania wód artezyjskich,

§   wymienia regiony Australii o najkorzystniejszych warunkach dla rozwoju gospodarczego,

§   wyjaśnia nierównomierne rozmieszczenie ludności Australii

§   wykazuje związek roślinności z warunkami klimatycznymi Australii,

§   wyjaśnia rozmieszczenie obszarów o najkorzystniejszych warunkach dla rozwoju gospodarki kraju,

§   przedstawia cechy rolnictwa ekstensywnego Australii

§   wyjaśnia przyczyny występowania reliktowych gatunków zwierząt w Australii,

§   wyjaśnia pochodzenie polskich nazw na mapie Australii,

§   wykazuje odmienne cechy gospodarki Australii od gospodarki innych krajów wysoko rozwiniętych

Arktyka i Antarktyka

§   lokalizuje na mapie Antarktydę i Arktykę,

§   opisuje warunki klimatyczne obszarów polarnych,

§   podaje przykłady roślin i zwierząt żyjących w Arktyce i Antarktyce

§   omawia, korzystając z mapy,  położenie geograficzne i granice obszarów polarnych,

§   przedstawia cechy środowiska przyrodniczego Arktyki i Antarktyki,

§   podaje przykłady działalności człowieka na obszarach polarnych,

§   podaje przykłady zmian zachodzących w środowisku przyrodniczym obszarów polarnych

§   wyjaśnia związek cech środowiska przyrodniczego obszarów polarnych z ich położeniem wokół biegunów,

§   porównuje status prawny Arktyki i Antarktydy,

§   podaje przyczyny zmian zachodzących w środowisku przyrodniczym obszarów polarnych

§   wykazuje wpływ wzrostu efektu cieplarnianego na:

-      wielkość i grubość pokrywy lodowej obszarów polarnych,

-      zmiany w świecie roślin i zwierząt obszarów polarnych

§   porównuje zmiany zachodzące w środowisku przyrodniczym Arktyki i Antarktyki,

§   wykazuje wpływ zmian zachodzących aktualnie w środowisku przyrodniczym obszarów polarnych na zmiany w skali globalnej

Problemy współczesnego świata

§   podaje przykłady problemów współczesnego świata

§   podaje przykłady problemów współczesnego świata:

-       środowiskowych,

-       społecznych,

-       gospodarczych,

-       politycznych

§   wskazuje miejsca konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie

§   uzasadnia, że większość problemów ogólnoświatowych zrodziło się jako problemy lokalne,

§   uzasadnia potrzebę współpracy międzynarodowej w celu łagodzenia problemów światowych

§   wyszukuje w różnych źródłach wiedzy informacji o współczesnych problemach ogólnoświatowych, w tym o aktualnych konfliktach zbrojnych

Region, w którym mieszkam

 

§  określa położenie, korzystając z mapy, własnej miejscowości (kraina geograficzna, gmina, powiat województwo),

§  wymienia nazwy sąsiednich miejscowości,

§  wymienia rodzaje skał oraz surowców mineralnych występujących w regionie i podaje przykłady ich wykorzystania,

§  podaje nazwę najbliższej rzeki, jeziora,

§  przedstawia występowanie lasów w regionie,

§  opisuje inne, poza lasami, naturalne formacje roślinne regionu (głównie najbliższej okolicy),

§  wymienia główne uprawy i kierunki hodowli,

§  nazywa i wskazuje na mapie największe miasta regionu,

§  wymienia i opisuje walory środowiska przyrodniczego najbliższej okolicy i regionu,

§  planuje wycieczkę po własnej miejscowości,

§  podaje przykłady wpływu działalności człowieka na środowisko przyrodnicze (negatywne i pozytywne),

§  wymienia pomniki przyrody występujące w najbliższej okolicy,

§  przedstawia cechy wyróżniające ludność regionu na tle ludności kraju (np. gwara, stroje regionalne, budownictwo, zdobnictwo),

§  przedstawia przykłady zwyczajów regionalnych podtrzymywanych przez własną rodzinę

pojęcia: folklor, skansen

§  na podstawie mapy przedstawia położenie własnej miejscowości na tle szlaków transportowych,

§  nazywa i rozpoznaje skały występujące w najbliższej okolicy,

§  wymienia surowce mineralne występujące w regionie oraz miejsca ich eksploatacji,

§  ocenia zagrożenie powodziami w regionie,

§  na podstawie dostępnych źródeł informacji ocenia stan czystości wód powierzchniowych w najbliższej okolicy i w regionie,

§  wymienia największe zakłady produkcyjne w regionie oraz profil ich produkcji,

§  opisuje funkcje, które pełnią największe miasta regionu,

§  ocenia możliwość obsługi turystów w regionie,

§  podaje przykłady zakładu przemysłowego w regionie o wyjątkowej uciążliwości dla człowieka i środowiska przyrodniczego,

§  ocenia sposób składowania odpadów, śmieci i ścieków we własnej miejscowości,

§  podaje nazwy i wskazuje na mapie parki narodowe i krajobrazowe, które znajdują się w regionie,

§  opracowuje charakterystykę ludności swojej miejscowości, uwzględniając: liczbę ludności, pochodzenie ludności, zajęcia ludności, problemy młodzieży,

§  opisuje wybrane budowle związane z historią miejscowości

 

pojęcia: region, grupa etnograficzna, dialekt (gwara)

§  określa kryteria wydzielania regionu,

§  wymienia nazwy sąsiednich gmin,

§  przedstawia formy gospodarczego wykorzystania wód w regionie,

§  podaje gatunki roślin i zwierząt żyjących w regionie, które są objęte ochroną,

§  wymienia i opisuje zabytki kultury materialnej najbliższej okolicy i regionu,

§  na podstawie różnych źródeł informacji ocenia warunki przyrodnicze dla rozwoju rolnictwa w regionie,

§  opisuje formy użytkowania ziemi,

§  planuje wycieczkę po regionie,

§  ocenia stan środowiska przyrodniczego we własnej miejscowości,

§  podaje przykłady działań zmierzających do ochrony przyrody w najbliższej okolicy,

§  podaje przykłady działań rekultywacji terenów zdegradowanych,

§  na podstawie danych statystycznych porównuje wybrane cechy demograficzne ludności województwa, w którym mieszka z cechami ludności Polski (przyrost naturalny, gęstość zaludnienia, strukturę zatrudnienia i bezrobocie),

§  wymienia wybitne postaci, które zasłużyły się dla miejscowości, regionu (kraju) w przeszłości oraz współcześnie

§  wymienia nazwy sąsiednich powiatów,

§  ocenia wykorzystywanie w gospodarce bazy surowców skalnych i mineralnych,

§  opracowuje przewodnik turystyczny po okolicy miejsca zamieszkania

§  przedstawia związek rodzaju i ułożenia skał z przeszłością geologiczną regionu,

§  na podstawie danych statystycznych ocenia poziom rolnictwa w regionie (województwie) na tle innych rejonów kraju,

§  na podstawie danych statystycznych opracowuje charakterystykę ludności województwa, w którym mieszka , uwzględniającą wybrane cechy demograficzne: liczbę ludności, ruch naturalny ludności, strukturę zatrudnienia, migracje zewnętrzne (kierunki i przyczyny),

§  opracowuje i opisuje, na podstawie map o różnej treści i własnych obserwacji terenowych, trasy wycieczek po własnym regionie uwzględniając walory przyrodnicze i kulturowe,

§  przygotowuje prezentacje multimedialne promujące miejsce swojego zamieszkania i własny region

 

                   

 

 

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 7
oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny[1]

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

1. Podstawy geografii. Rozdział dodatkowy[2]

Uczeń:

·                      wyjaśnia znaczenie terminu geografia

·                      przedstawia podział nauk geograficznych

·                      podaje wymiary Ziemi

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: siatka geograficzna, południk, równoleżnik, zwrotnik, długość geograficzna, szerokość geograficzna

·                      wskazuje na globusie i na mapie południk: 0° i 180° oraz półkulę wschodnią i półkulę zachodnią

·                      wskazuje na globusie i na mapie równik oraz półkule: północną i południową

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, siatka kartograficzna, legenda mapy

·                      wymienia elementy mapy

·                      wymienia rodzaje skal

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość względna, wysokość bezwzględna, poziomica

·                      odczytuje z mapy wysokość bezwzględną

·                      podaje na podstawie atlasu nazwy map ogólnogeograficznych i tematycznych

Uczeń:

·                      przedstawia różnicę między geografią fizyczną a geografią społeczno-ekonomiczną

       wymienia źródła informacji geograficznej

       podaje cechy kształtu Ziemi

       odczytuje wartości szerokości geograficznej zwrotników, kół podbiegunowych oraz biegunów

       podaje cechy siatki geograficznej

       określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie

       wyjaśnia różnicę między siatką kartograficzną a siatką geograficzną

       szereguje skale od największej do najmniejszej

       podaje różnicę między wysokością względną i wysokością bezwzględną

       określa na podstawie rysunku poziomicowego cechy ukształtowania powierzchni terenu

       charakteryzuje mapy ze względu na ich przeznaczenie

Uczeń:

·                      wyjaśnia, czym się zajmują poszczególne nauki geograficzne

·                      przedstawia poglądy na kształt Ziemi

·                      wymienia dowody na kulistość Ziemi

·                      wymienia cechy południków i równoleżników

·                      odczytuje długość i szerokość geograficzną na globusie i na mapie

·                      odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych

·                      przedstawia skalę w postaci mianowanej i podziałki liniowej

·                      wymienia metody prezentacji zjawisk na mapach

·                      omawia sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapie

·                      oblicza wysokości względne

·                      omawia podział map ze względu na treść, skalę i przeznaczenie

Uczeń:

·                      podaje przykłady praktycznego zastosowania geografii

       wyjaśnia różnicę między elipsoidą a geoidą

       wyjaśnia znaczenie układu współrzędnych geograficznych

       oblicza na podstawie współrzędnych geograficznych rozciągłość równoleżnikową i rozciągłość południkową

       analizuje treści map wykonanych w różnych skalach

       posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie i na mapie

       omawia metody prezentacji zjawisk na mapach

       charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy ogólnogeograficznej

       odszukuje w atlasie mapy i określa ich przynależność do poszczególnych rodzajów

Uczeń:

·                      określa przedmiot badań poszczególnych nauk geograficznych

       ocenia znaczenie umiejętności określania współrzędnych geograficznych w życiu człowieka

       oblicza skalę mapy na podstawie odległości rzeczywistej między obiektami przedstawionymi na mapie

       wskazuje możliwość praktycznego wykorzystania map w różnych skalach

       interpretuje treści różnego rodzaju map i przedstawia ich zastosowanie

 

2. Środowisko przyrodnicze Polski

Uczeń:

·                      podaje cechy położenia Polski w Europie na podstawie mapy ogólnogeograficznej podaje całkowitą i administracyjną powierzchnię Polski

       wskazuje na mapie geometryczny środek Polski

       wymienia kraje sąsiadujące z Polską i wskazuje je na mapie

       podaje długość granic z sąsiadującymi państwami

       wyjaśnia znaczenie terminu geologia

       wymienia najważniejsze wydarzenia geologiczne na obszarze Polski

       wyjaśnia znaczenie terminów  plejstocen i holocen

       wyjaśnia znaczenie terminów krajobraz polodowcowy i rzeźba glacjalna

       wymienia formy terenu utworzone na obszarze Polski przez lądolód skandynawski

       wymienia pasy rzeźby terenu Polski i wskazuje je na mapie

       wymienia główne rodzaje skał

       wyjaśnia znaczenie terminów: pogoda, klimat, ciśnienie atmosferyczne, niż baryczny, wyż baryczny

       wymienia cechy klimatu morskiego i klimatu kontynentalnego

       wymienia elementy klimatu

       wyjaśnia znaczenie terminu średnia dobowa wartość temperatury powietrza

       wymienia czynniki, które warunkują zróżnicowanie temperatury powietrza i wielkość opadów w Polsce

       wymienia rodzaje wiatrów

·                      wyjaśnia znaczenie terminu przepływ

·                      wyjaśnia znaczenie terminów system rzeczny, dorzecze, zlewisko

       wskazuje na mapie główne rzeki Europy i Polski

·                      określa na podstawie mapy ogólnogeograficznej położenie Morza Bałtyckiego

       podaje główne cechy fizyczne Bałtyku

       wyjaśnia znaczenie terminów: gleba, czynniki glebotwórcze, proces glebotwórczy, profil glebowy, poziomy glebowe

       wymienia typy gleb w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminu lesistość

       wymienia różne rodzaje lasów w Polsce

       wymienia formy ochrony przyrody w Polsce

       wskazuje na mapie Polski parki narodowe

 

Uczeń:

·                      omawia cechy położenia Europy i Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej

·                      opisuje granicę między Europą a Azją na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy

·                      odczytuje szerokość i długość geograficzną wybranych punktów na mapie Polski i Europy

       wskazuje na mapie przebieg granic Polski

       omawia na podstawie mapy płytową budowę litosfery

       omawia proces powstawania gór

       wymienia na podstawie mapy geologicznej ruchy górotwórcze w Europie i w Polsce

       wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej góry fałdowe, zrębowe oraz wulkaniczne w Europie i w Polsce

       omawia zlodowacenia na obszarze Polski

       opisuje nizinne i górskie formy polodowcowe

       porównuje krzywą hipsograficzną Polski i Europy

       dokonuje podziału surowców mineralnych

       wymienia strefy klimatyczne świata na podstawie mapy tematycznej

       podaje cechy przejściowości klimatu Polski

       podaje zróżnicowanie długości okresu wegetacyjnego w Polsce na podstawie mapy tematycznej

       opisuje wody Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej

       rozpoznaje typy ujść rzecznych

       charakteryzuje temperaturę wód oraz zasolenie Bałtyku na tle innych mórz świata

       opisuje świat roślin i zwierząt Bałtyku

·                      opisuje charakterystyczne typy gleb w Polsce

       przedstawia na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie gleb na obszarze Polski

       omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik lesistości Polski

       omawia strukturę gatunkową lasów w Polsce

       podaje przykłady rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i pomników przyrody na obszarze wybranego regionu

·                      charakteryzuje wybrane parki narodowe w Polsce

Uczeń:

·                      oblicza rozciągłość południkową i rozciągłość równoleżnikową Europy i Polski

·                      charakteryzuje na podstawie map geologicznych obszar Polski na tle struktur geologicznych Europy

·                      opisuje cechy różnych typów genetycznych gór

·                      przedstawia współczesne obszary występowania lodowców na Ziemi i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej świata

·                      charakteryzuje działalność rzeźbotwórczą lądolodu i lodowców górskich na obszarze Polski

·                      omawia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy ukształtowania powierzchni Europy i Polski

·                      opisuje rozmieszczenie surowców mineralnych w Polsce na podstawie mapy tematycznej

·                      omawia warunki klimatyczne w Europie

·                      charakteryzuje czynniki kształtujące klimat w Polsce

·                      odczytuje wartości temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych z klimatogramów

·                      wyjaśnia, na czym polega asymetria dorzeczy Wisły i Odry

·                      opisuje na podstawie mapy cechy oraz walory Wisły i Odry

·                      charakteryzuje i rozpoznaje typy wybrzeży Bałtyku

·                      wyróżnia najważniejsze cechy wybranych typów gleb na podstawie profili glebowych

·                      omawia funkcje lasów

·                      omawia na podstawie mapy Polski przestrzenne zróżnicowanie lesistości w Polsce

·                       ocenia rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska przyrodniczego

Uczeń:

·                      rozróżnia konsekwencje położenia matematycznego, fizycznogeograficznego oraz geopolitycznego Polski

·                      opisuje jednostki geologiczne Polski i podaje ich charakterystyczne cechy

       określa na podstawie mapy geologicznej obszary poszczególnych fałdowań na terenie Europy i Polski

       opisuje mechanizm powstawania lodowców

       wykazuje pasowość rzeźby terenu Polski

       przedstawia czynniki kształtujące rzeźbę powierzchni Polski

       rozpoznaje główne skały występujące na terenie Polski

       podaje przykłady gospodarczego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce

       opisuje pogodę kształtowaną przez główne masy powietrza napływające nad teren Polski

       opisuje na podstawie map tematycznych rozkład temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce

       omawia niszczącą i budującą działalność Bałtyku

       omawia procesy i czynniki glebotwórcze

       opisuje typy zbiorowisk leśnych w Polsce

       opisuje unikalne na skalę światową obiekty przyrodnicze objęte ochroną na terenie Polski

·                      ocenia najważniejsze działania w zakresie ochrony środowiska

Uczeń:

·                      wykazuje konsekwencje rozciągłości południkowej i rozciągłości równoleżnikowej Polski i Europy

·                      wykazuje zależność między występowaniem ruchów górotwórczych w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski

       wykazuje zależność między występowaniem zlodowaceń w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski

       opisuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko przyrodnicze

       wykazuje wpływ zmienności pogody w Polsce na rolnictwo, transport i turystykę

       ocenia znaczenie gospodarcze rzek Polski

       analizuje główne źródła zanieczyszczeń Morza Bałtyckiego

       ocenia przydatność przyrodniczą i gospodarczą lasów w Polsce

       podaje argumenty przemawiające za koniecznością zachowania walorów dziedzictwa przyrodniczego

·                      planuje wycieczkę do parku narodowego lub rezerwatu przyrody

 

 

 

 

3. Ludność i urbanizacja w Polsce

Uczeń:

·                      wskazuje na mapie politycznej Europy największe i najmniejsze państwa Europy

·                      wskazuje na mapie administracyjnej Polski poszczególne województwa i ich stolice

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: demografia, przyrost naturalny, współczynnik przyrostu naturalnego, współczynnik urodzeń, współczynnik zgonów

·                      wymienia na podstawie danych statystycznych państwa o różnym współczynniku przyrostu naturalnego w Europie

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: piramida płci i wieku, średnia długość trwania życia

·                      odczytuje dane dotyczące struktury płci i wieku oraz średniej długości trwania życia w Polsce na podstawie danych statystycznych

       wyjaśnia znaczenie terminu wskaźnik gęstości zaludnienia

       wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja, saldo migracji, przyrost rzeczywisty, współczynnik przyrostu rzeczywistego

       wyjaśnia różnicę między emigracją a imigracją

       odczytuje dane dotyczące wielkości i kierunków emigracji z Polski

       wymienia główne skupiska Polonii

       wyjaśnia znaczenie terminu migracje wewnętrzne

       wymienia przyczyny migracji wewnętrznych

       wymienia mniejszości narodowe w Polsce

       wskazuje na mapie Polski regiony zamieszkałe przez mniejszości narodowe

       wyjaśnia znaczenie terminów: struktura zatrudnienia, struktura wykształcenia, bezrobocie, stopa bezrobocia, ludność aktywna zawodowo

       odczytuje z danych statystycznych wielkość zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki

       odczytuje z mapy zróżnicowanie przestrzenne bezrobocia w Polsce i w Europie

       wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji

       odczytuje z danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce i w wybranych krajach Europy

·                      wyjaśnia znaczenie terminu miasto

·                      wymienia największe miasta i wskazuje je na mapie Polski

·                      wymienia funkcje miast

Uczeń:

·                      szereguje województwa pod względem powierzchni od największego do najmniejszego

       prezentuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności Polski po II wojnie światowej

       omawia na podstawie wykresu przyrost naturalny w Polsce w latach 1946–2016

       omawia przestrzenne zróżnicowanie współczynnika przyrostu naturalnego w Polsce

       omawia na podstawie danych statystycznych średnią długość trwania życia Polaków na tle europejskich społeczeństw

·                      wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gęstości zaludnienia w Europie i w Polsce

·                      omawia na podstawie mapy tematycznej przestrzenne zróżnicowanie gęstości zaludnienia w Polsce

·                      wymienia główne przyczyny migracji zagranicznych w Polsce

·                      określa kierunki napływu imigrantów do Polski

·                      podaje najważniejsze cechy migracji wewnętrznych w Polsce

·                      charakteryzuje mniejszości narodowe, mniejszości etniczne i społeczności etniczne w Polsce

·                      podaje przyczyny bezrobocia w Polsce

·                      porównuje wielkość bezrobocia w Polsce i innych krajach europejskich na podstawie danych statystycznych

·                      wymienia typy zespołów miejskich w Polsce i podaje ich przykłady

·                      podaje różnicę między aglomeracją monocentryczną a policentryczną

·                      podaje przyczyny rozwoju największych miast w Polsce

·                      podaje przykłady miast o różnych funkcjach w Polsce

 

Uczeń:

·                      omawia zmiany na mapie politycznej Europy w drugiej połowie XX w.

       oblicza współczynnik przyrostu naturalnego

       podaje przyczyny zróżnicowania przyrostu naturalnego w Europie i w Polsce

       omawia czynniki wpływające na liczbę urodzeń w Polsce

       porównuje udział poszczególnych grup wiekowych ludności w Polski na podstawie danych statystycznych

       oblicza wskaźnik gęstości zaludnienia Polski

       opisuje na podstawie mapy cechy rozmieszczenia ludności w Polsce

·                      opisuje skutki migracji zagranicznych w Polsce

       porównuje przyrost rzeczywisty ludności w Polsce i w wybranych państwach Europy

       omawia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce

       porównuje strukturę narodowościową ludności Polski z analogicznymi strukturami ludności w wybranych państwach europejskich

       określa na podstawie danych statystycznych różnicę w strukturze zatrudnienia ludności w poszczególnych województwach

       porównuje stopę bezrobocia w wybranych krajach europejskich

       analizuje wskaźnik urbanizacji w Polsce i wybranych krajach Europy

       analizuje rozmieszczenie oraz wielkość miast w Polsce

       charakteryzuje funkcje wybranych miast w Polsce

       omawia przyczyny rozwoju miast w Polsce

 

Uczeń:

·                      omawia zmiany, które zaszły w podziale administracyjnym Polski po 1 stycznia 1999 r.

       omawia na podstawie danych statystycznych uwarunkowania przyrostu naturalnego w Polsce na tle Europy

       omawia strukturę płci i wieku ludności Polski na tle struktur wybranych państw europejskich na podstawie piramidy płci i wieku

       omawia czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności w wybranych państwach Europy i Polski

·                      oblicza przyrost rzeczywisty i współczynnik przyrostu rzeczywistego Polsce

       charakteryzuje skutki migracji wewnętrznych w Polsce

       omawia przyczyny rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce

       przedstawia strukturę wyznaniową Polaków na tle innych państw Europy

       omawia strukturę zatrudnienia wg działów gospodarki w poszczególnych województwach

       omawia pozytywne i negatywne skutki urbanizacji

       charakteryzuje przemiany współczesnych miast

       omawia problemy mieszkańców dużych miast

       analizuje wielkość miast w Polsce i ich rozmieszczenie wg grup wielkościowych

       omawia przemiany współczesnych miast

 

 

Uczeń:

·                      analizuje na podstawie dostępnych źródeł ekonomiczne skutki utrzymywania się niskich lub ujemnych wartości współczynnika przyrostu naturalnego w krajach Europy i Polski

       analizuje konsekwencje starzenia się społeczeństwa europejskiego

       analizuje skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Europie i w Polsce

       ocenia skutki migracji zagranicznych w Polsce i w Europie

       omawia na podstawie dostępnych źródeł problemy mniejszości narodowych w Europie i w Polsce

·                      analizuje na podstawie dostępnych źródeł skutki bezrobocia w Polsce

       omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące w procesie urbanizacji w Polsce po II wojnie światowej

 

 

4. Rolnictwo i przemysł Polski

Uczeń:

·                      wymienia funkcje rolnictwa

       wymienia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce

       wymienia na podstawie map tematycznych regiony rolnicze w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminów: plon, zbiór

       wymienia główne uprawy w Polsce

       wskazuje na mapie główne obszary upraw w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminów: hodowla, pogłowie

       wymienia główne zwierzęta gospodarskie w Polsce

       wskazuje na mapie obszary hodowli zwierząt gospodarskich

       dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy

       wymienia funkcje przemysłu

       wymienia źródła energii

       wymienia typy elektrowni

       wskazuje na mapie największe elektrownie w Polsce

       wymienia największe porty morskie w Polsce i wskazuje je na mapie

Uczeń:

·                      opisuje warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce

·                      prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę wielkościową gospodarstw rolnych w Polsce

·                      przedstawia znaczenie gospodarcze głównych upraw w Polsce

·                      prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę upraw

·                      wskazuje rejony warzywnictwa i sadownictwa w Polsce

·                      przedstawia znaczenie gospodarcze produkcji zwierzęcej w Polsce

·                      wymienia czynniki lokalizacji hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu w Polsce

·                      omawia cechy polskiego przemysłu

·                      wymienia przyczyny zmian w strukturze przemysłu Polski

·                      lokalizuje na mapie Polski elektrownie cieplne, wodne i niekonwencjonalne

·                      opisuje wielkość produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych

·                      opisuje na podstawie danych statystycznych wielkość przeładunków w portach morskich Polski

Uczeń:

·                      przedstawia rolnictwo jako sektor gospodarki oraz jego rolę w rozwoju społeczno- -gospodarczym kraju

       omawia regiony rolnicze o najkorzystniejszych warunkach do produkcji rolnej w Polsce

       przedstawia strukturę użytkowania ziemi w Polsce na tle innych krajów Europy

       prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę hodowli w Polsce

       przedstawia przemysł jako sektor gospodarki i jego rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju

       omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia przemysłu w Polsce

       prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę produkcji energii elektrycznej w Polsce na tle wybranych krajów Europy

       opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę przeładunków w polskich portach morskich

       opisuje strukturę połowów ryb w Polsce

Uczeń:

·                      omawia poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce

       charakteryzuje czynniki wpływające na rozmieszczenie upraw w Polsce

       porównuje produkcję roślinną w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy

       porównuje produkcję zwierzęcą w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy

       omawia rozwój przemysłu w Polsce po II wojnie światowej

       analizuje przyczyny i skutki restrukturyzacji polskiego przemysłu

       omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące współcześnie w polskiej energetyce

       określa na podstawie dostępnych źródeł uwarunkowania rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

       omawia problemy przemysłu stoczniowego w Polsce

Uczeń:

·                      przedstawia korzyści dla polskiego rolnictwa wynikające z członkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej

       dokonuje na podstawie danych statystycznych analizy zmian pogłowia wybranych zwierząt gospodarskich w Polsce po 2000 r. i wyjaśnia ich przyczyny

       przedstawia perspektywy rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

5. Usługi w Polsce

Uczeń:

·                      podaje przykłady różnych rodzajów usług w Polsce

·                      wyjaśnia znaczenie terminu komunikacja

·                      wyróżnia rodzaje transportu w Polsce

·                      wskazuje na mapie Polski porty handlowe, śródlądowe oraz lotnicze

·                      wyróżnia rodzaje łączności

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: turystyka, walory turystyczne, infrastruktura turystyczna

·                      dokonuje podziału turystyki

·                      wymienia i wskazuje na mapie regiony turystyczne Polski

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: eksport, import, bilans handlu zagranicznego

·                      wymienia państwa będące głównymi partnerami handlowymi Polski

 

·                      Uczeń:

·                      omawia zróżnicowanie usług w Polsce

       omawia rodzaje transportu lądowego w Polsce

       omawia na podstawie map tematycznych gęstość dróg kołowych i autostrad w Polsce

       omawia na podstawie mapy tematycznej gęstość sieci kolejowej w Polsce

       omawia na podstawie danych statystycznych morską flotę transportową w Polsce

       omawia czynniki rozwoju turystyki

       wymienia i wskazuje na mapie polskie obiekty, znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

       omawia strukturę towarową handlu międzynarodowego

 

Uczeń:

·                      przedstawia usługi jako sektor gospodarki oraz ich rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju

       charakteryzuje udział poszczególnych rodzajów transportu w przewozach pasażerów i ładunków

       omawia ruch pasażerski w portach lotniczych Polski

       podaje przyczyny nierównomiernego dostępu do środków łączności na terenie Polski

       charakteryzuje obiekty znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

       charakteryzuje na przykładach walory turystyczne Polski

       przedstawia przyczyny niskiego salda bilansu handlu zagranicznego w Polsce

 

Uczeń:

·                      wyjaśnia przyczyny zróżnicowania sieci transportowej w Polsce

       określa znaczenie transportu w rozwoju gospodarczym Polski

       prezentuje na podstawie dostępnych źródeł problemy polskiego transportu wodnego i lotniczego

       określa znaczenie łączności w rozwoju gospodarczym Polski

       analizuje na podstawie dostępnych źródeł wpływy z turystyki w Polsce i w wybranych krajach Europy

       ocenia na podstawie dostępnych źródeł atrakcyjność turystyczną wybranego regionu Polski

       ocenia znaczenie handlu zagranicznego dla polskiej gospodarki

 

Uczeń:

·                      ocenia na podstawie dostępnych źródeł poziom rozwoju turystyki zagranicznej w Polsce na tle innych krajów Europy

       omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany, które zaszły w geograficznych kierunkach wymiany międzynarodowej Polski

       podaje przykłady sukcesów polskich firm na arenie międzynarodowej

 

 

6. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego Polski

Uczeń:

·                      wymienia źródła zanieczyszczeń środowiska przyrodniczego

·                      podaje przyczyny kwaśnych opadów

 

Uczeń:

·                      omawia rodzaje zanieczyszczeń i ich źródła

 

Uczeń:

·                      charakteryzuje wpływ poszczególnych sektorów gospodarki na stan środowiska

·                      wymienia źródła zanieczyszczeń komunalnych

Uczeń:

·                      analizuje na podstawie mapy tematycznej stan zanieczyszczeń wód śródlądowych

·                      omawia skutki zanieczyszczeń środowiska naturalnego

Uczeń:

·                      ustala na podstawie dostępnych źródeł, jakie regiony w Polsce cechują się największym zanieczyszczeniem środowiska przyrodniczego

 

7. Relacje między elementami środowiska geograficznego

Uczeń:

       wyjaśnia znaczenie terminów: powódź, dolina rzeczna, koryto rzeczne, terasa zalewowa, sztuczny zbiornik wodny

       wymienia przyczyny powodzi w Polsce

·          wymienia główne źródła energii w województwach pomorskim i łódzkim

·          wymienia przyczyny migracji do stref podmiejskich

·          wymienia przyczyny wyludniania się wsi oddalonych od dużych miast

·          wymienia podstawowe cechy gospodarki centralnie sterowanej i gospodarki rynkowej

·          wyjaśnia znaczenie terminów: centra logistyczne, spedycja

       wymienia główne atrakcje turystyczne wybrzeża Bałtyku i Małopolski

Uczeń:

       opisuje zjawisko powodzi

·          wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Polski obszary zagrożone powodzią

·          wskazuje na mapie Polski rozmieszczenie największych sztucznych zbiorników wodnych

·          podaje przyczyny rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej w województwach pomorskim i łódzkim

·          omawia przyczyny migracji do stref podmiejskich

·          wskazuje na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego obszary o dużym wzroście liczby ludności

·          omawia cechy gospodarki Polski przed 1989 r. i po nim

·          omawia na podstawie mapy sieć autostrad i dróg ekspresowych

·          wymienia rodzaje usług, które rozwijają się dzięki wzrostowi ruchu turystycznego

 

Uczeń:

       wymienia czynniki sprzyjające powodziom w Polsce

·          określa rolę przeciwpowodziową sztucznych zbiorników

·          wyjaśnia wpływ warunków pozaprzyrodniczych na wykorzystanie OZE w województwach pomorskim i łódzkim

·          omawia na podstawie map tematycznych zmiany liczby ludności w strefach podmiejskich Krakowa i Warszawy

·          wskazuje na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego gminy o dużym spadku liczby ludności

·          analizuje współczynnik salda migracji na przykładzie województw zachodniopomorskiego i podlaskiego

·          omawia strukturę zatrudnienia w konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej przed 1989 r.

·          wymienia główne inwestycje przemysłowe we Wrocławiu i w jego okolicach

·          wskazuje na mapie tematycznej przykłady miejsc, w których przebieg autostrad i dróg ekspresowych sprzyja powstawaniu centrów logistycznych

·          wskazuje na mapie położenie głównych atrakcji wybrzeża Bałtyku i Małopolski

 

Uczeń:

       analizuje konsekwencje stosowania różnych metod ochrony przeciwpowodziowej

·          omawia największe powodzie w Polsce i ich skutki

·          wymienia korzyści płynące z wykorzystania źródeł odnawialnych do produkcji energii

·          analizuje dane statystyczne dotyczące liczby farm wiatrowych w Łódzkiem i Pomorskiem

·          omawia wpływ migracji do stref podmiejskich na przekształcenie struktury demograficznej okolic Krakowa i Warszawy

·          określa zmiany w użytkowaniu i zagospodarowaniu stref podmiejskich na przykładzie Krakowa i Warszawy

·          wyjaśnia wpływ migracji na strukturę wieku ludności obszarów wiejskich

·          opisuje zmiany, jakie zaszły w strukturze produkcji po 1989 r. w konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej

·          omawia rolę transportu morskiego w rozwoju innych działów gospodarki

·          analizuje dane statystyczne dotyczące ruchu turystycznego nad Morzem Bałtyckim i w Krakowie

·          określa wpływ walorów przyrodniczych wybrzeża Bałtyku oraz dziedzictwa kulturowego Małopolski na rozwój turystyki na tych obszarach

 

Uczeń:

       określa na wybranych przykładach wpływ wylesiania dorzeczy, regulacji koryt rzecznych, stanu wałów przeciwpowodziowych, zabudowy teras zalewowych i sztucznych zbiorników wodnych na wezbrania oraz występowanie i skutki powodzi w Polsce

·          analizuje na wybranych przykładach warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze sprzyjające produkcji energii ze źródeł odnawialnych i nieodnawialnych lub ograniczające tę produkcję oraz określa ich wpływ na rozwój energetyki

·          identyfikuje na wybranych przykładach związki między rozwojem dużych miast a zmianami w użytkowaniu i zagospodarowaniu terenu, stylu zabudowy oraz strukturze demograficznej w strefach podmiejskich

·          ukazuje na wybranych przykładach wpływ procesów migracyjnych na strukturę wieku i zmiany zaludnienia obszarów wiejskich

·          wykazuje na podstawie dostępnych źródeł wpływ przemian politycznych i gospodarczych w Polsce po 1998 r. na zmiany struktury zatrudnienia w wybranych regionach kraju

·          identyfikuje związki między przebiegiem autostrad a lokalizacją przedsiębiorstw przemysłowych oraz centrów logistycznych i handlowych na wybranym obszarze kraju

·          identyfikuje związki między transportem morskim a lokalizacją inwestycji przemysłowych i usługowych na przykładzie Trójmiasta

8. Mój region i moja mała ojczyzna

Uczeń:

  • wyjaśnia znaczenie terminu region

       wskazuje położenie swojego regionu na mapie ogólnogeograficznej Polski

       wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej sąsiednie regiony

       wymienia najważniejsze walory przyrodnicze regionu

       wyjaśnia znaczenie terminu mała ojczyzna

       wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Polski, topograficznej lub na planie miasta obszar małej ojczyzny

       przedstawia źródła informacji o małej ojczyźnie

       wymienia walory środowiska geograficznego małej ojczyzny

 

Uczeń:

  • charakteryzuje środowisko przyrodnicze regionu oraz określa jego główne cechy na podstawie map tematycznych

       rozpoznaje skały występujące w regionie miejsca zamieszkania

       wyróżnia najważniejsze cechy gospodarki regionu na podstawie danych statystycznych i map tematycznych

       określa obszar utożsamiany z własną małą ojczyzną jako symboliczną przestrzenią w wymiarze lokalnym

       rozpoznaje w terenie obiekty charakterystyczne dla małej ojczyzny i decydujące o jej atrakcyjności

 

Uczeń:

  • wyjaśnia uwarunkowania zróżnicowania środowiska przyrodniczego w swoim regionie

       analizuje genezę rzeźby powierzchni swojego regionu

       prezentuje główne cechy struktury demograficznej ludności regionu

       prezentuje główne cechy gospodarki regionu

       opisuje walory środowiska geograficznego małej ojczyzny

       omawia historię małej ojczyzny na podstawie dostępnych źródeł

 

Uczeń:

  • przedstawia w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy fotograficznej) przyrodnicze i kulturowe walory swojego regionu

       analizuje formy współpracy między własnym regionem a partnerskimi regionami zagranicznymi

       prezentuje na podstawie informacji wyszukanych w różnych źródłach i w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy fotograficznej) atrakcyjność osadniczą oraz gospodarczą małej ojczyzny jako miejsca zamieszkania i rozwoju określonej działalności gospodarczej

 

Uczeń:

  • podaje przykłady osiągnięć Polaków w różnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego na arenie międzynarodowej

       projektuje na podstawie wyszukanych informacji trasę wycieczki krajoznawczej po własnym regionie

       wykazuje na podstawie obserwacji terenowych przeprowadzonych w wybranym miejscu własnego regionu zależności między elementami środowiska geograficznego

       planuje wycieczkę po swojej małej ojczyźnie

       projektuje na podstawie własnych obserwacji terenowych działania służące zachowaniu walorów środowiska geograficznego (przyrodniczego i kulturowego) oraz poprawie warunków życia lokalnej społeczności

 

 

 

 

 

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 7
oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny[3]

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

1. Podstawy geografii. Rozdział dodatkowy[4]

Uczeń:

·                      wyjaśnia znaczenie terminu geografia

·                      przedstawia podział nauk geograficznych

·                      podaje wymiary Ziemi

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: siatka geograficzna, południk, równoleżnik, zwrotnik, długość geograficzna, szerokość geograficzna

·                      wskazuje na globusie i na mapie południk: 0° i 180° oraz półkulę wschodnią i półkulę zachodnią

·                      wskazuje na globusie i na mapie równik oraz półkule: północną i południową

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, siatka kartograficzna, legenda mapy

·                      wymienia elementy mapy

·                      wymienia rodzaje skal

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość względna, wysokość bezwzględna, poziomica

·                      odczytuje z mapy wysokość bezwzględną

·                      podaje na podstawie atlasu nazwy map ogólnogeograficznych i tematycznych

Uczeń:

·                      przedstawia różnicę między geografią fizyczną a geografią społeczno-ekonomiczną

       wymienia źródła informacji geograficznej

       podaje cechy kształtu Ziemi

       odczytuje wartości szerokości geograficznej zwrotników, kół podbiegunowych oraz biegunów

       podaje cechy siatki geograficznej

       określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie

       wyjaśnia różnicę między siatką kartograficzną a siatką geograficzną

       szereguje skale od największej do najmniejszej

       podaje różnicę między wysokością względną i wysokością bezwzględną

       określa na podstawie rysunku poziomicowego cechy ukształtowania powierzchni terenu

       charakteryzuje mapy ze względu na ich przeznaczenie

Uczeń:

·                      wyjaśnia, czym się zajmują poszczególne nauki geograficzne

·                      przedstawia poglądy na kształt Ziemi

·                      wymienia dowody na kulistość Ziemi

·                      wymienia cechy południków i równoleżników

·                      odczytuje długość i szerokość geograficzną na globusie i na mapie

·                      odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych

·                      przedstawia skalę w postaci mianowanej i podziałki liniowej

·                      wymienia metody prezentacji zjawisk na mapach

·                      omawia sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapie

·                      oblicza wysokości względne

·                      omawia podział map ze względu na treść, skalę i przeznaczenie

Uczeń:

·                      podaje przykłady praktycznego zastosowania geografii

       wyjaśnia różnicę między elipsoidą a geoidą

       wyjaśnia znaczenie układu współrzędnych geograficznych

       oblicza na podstawie współrzędnych geograficznych rozciągłość równoleżnikową i rozciągłość południkową

       analizuje treści map wykonanych w różnych skalach

       posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie i na mapie

       omawia metody prezentacji zjawisk na mapach

       charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy ogólnogeograficznej

       odszukuje w atlasie mapy i określa ich przynależność do poszczególnych rodzajów

Uczeń:

·                      określa przedmiot badań poszczególnych nauk geograficznych

       ocenia znaczenie umiejętności określania współrzędnych geograficznych w życiu człowieka

       oblicza skalę mapy na podstawie odległości rzeczywistej między obiektami przedstawionymi na mapie

       wskazuje możliwość praktycznego wykorzystania map w różnych skalach

       interpretuje treści różnego rodzaju map i przedstawia ich zastosowanie

 

2. Środowisko przyrodnicze Polski

Uczeń:

·                      podaje cechy położenia Polski w Europie na podstawie mapy ogólnogeograficznej podaje całkowitą i administracyjną powierzchnię Polski

       wskazuje na mapie geometryczny środek Polski

       wymienia kraje sąsiadujące z Polską i wskazuje je na mapie

       podaje długość granic z sąsiadującymi państwami

       wyjaśnia znaczenie terminu geologia

       wymienia najważniejsze wydarzenia geologiczne na obszarze Polski

       wyjaśnia znaczenie terminów  plejstocen i holocen

       wyjaśnia znaczenie terminów krajobraz polodowcowy i rzeźba glacjalna

       wymienia formy terenu utworzone na obszarze Polski przez lądolód skandynawski

       wymienia pasy rzeźby terenu Polski i wskazuje je na mapie

       wymienia główne rodzaje skał

       wyjaśnia znaczenie terminów: pogoda, klimat, ciśnienie atmosferyczne, niż baryczny, wyż baryczny

       wymienia cechy klimatu morskiego i klimatu kontynentalnego

       wymienia elementy klimatu

       wyjaśnia znaczenie terminu średnia dobowa wartość temperatury powietrza

       wymienia czynniki, które warunkują zróżnicowanie temperatury powietrza i wielkość opadów w Polsce

       wymienia rodzaje wiatrów

·                      wyjaśnia znaczenie terminu przepływ

·                      wyjaśnia znaczenie terminów system rzeczny, dorzecze, zlewisko

       wskazuje na mapie główne rzeki Europy i Polski

·                      określa na podstawie mapy ogólnogeograficznej położenie Morza Bałtyckiego

       podaje główne cechy fizyczne Bałtyku

       wyjaśnia znaczenie terminów: gleba, czynniki glebotwórcze, proces glebotwórczy, profil glebowy, poziomy glebowe

       wymienia typy gleb w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminu lesistość

       wymienia różne rodzaje lasów w Polsce

       wymienia formy ochrony przyrody w Polsce

       wskazuje na mapie Polski parki narodowe

 

Uczeń:

·                      omawia cechy położenia Europy i Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej

·                      opisuje granicę między Europą a Azją na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy

·                      odczytuje szerokość i długość geograficzną wybranych punktów na mapie Polski i Europy

       wskazuje na mapie przebieg granic Polski

       omawia na podstawie mapy płytową budowę litosfery

       omawia proces powstawania gór

       wymienia na podstawie mapy geologicznej ruchy górotwórcze w Europie i w Polsce

       wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej góry fałdowe, zrębowe oraz wulkaniczne w Europie i w Polsce

       omawia zlodowacenia na obszarze Polski

       opisuje nizinne i górskie formy polodowcowe

       porównuje krzywą hipsograficzną Polski i Europy

       dokonuje podziału surowców mineralnych

       wymienia strefy klimatyczne świata na podstawie mapy tematycznej

       podaje cechy przejściowości klimatu Polski

       podaje zróżnicowanie długości okresu wegetacyjnego w Polsce na podstawie mapy tematycznej

       opisuje wody Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej

       rozpoznaje typy ujść rzecznych

       charakteryzuje temperaturę wód oraz zasolenie Bałtyku na tle innych mórz świata

       opisuje świat roślin i zwierząt Bałtyku

·                      opisuje charakterystyczne typy gleb w Polsce

       przedstawia na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie gleb na obszarze Polski

       omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik lesistości Polski

       omawia strukturę gatunkową lasów w Polsce

       podaje przykłady rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i pomników przyrody na obszarze wybranego regionu

·                      charakteryzuje wybrane parki narodowe w Polsce

Uczeń:

·                      oblicza rozciągłość południkową i rozciągłość równoleżnikową Europy i Polski

·                      charakteryzuje na podstawie map geologicznych obszar Polski na tle struktur geologicznych Europy

·                      opisuje cechy różnych typów genetycznych gór

·                      przedstawia współczesne obszary występowania lodowców na Ziemi i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej świata

·                      charakteryzuje działalność rzeźbotwórczą lądolodu i lodowców górskich na obszarze Polski

·                      omawia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy ukształtowania powierzchni Europy i Polski

·                      opisuje rozmieszczenie surowców mineralnych w Polsce na podstawie mapy tematycznej

·                      omawia warunki klimatyczne w Europie

·                      charakteryzuje czynniki kształtujące klimat w Polsce

·                      odczytuje wartości temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych z klimatogramów

·                      wyjaśnia, na czym polega asymetria dorzeczy Wisły i Odry

·                      opisuje na podstawie mapy cechy oraz walory Wisły i Odry

·                      charakteryzuje i rozpoznaje typy wybrzeży Bałtyku

·                      wyróżnia najważniejsze cechy wybranych typów gleb na podstawie profili glebowych

·                      omawia funkcje lasów

·                      omawia na podstawie mapy Polski przestrzenne zróżnicowanie lesistości w Polsce

·                       ocenia rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska przyrodniczego

Uczeń:

·                      rozróżnia konsekwencje położenia matematycznego, fizycznogeograficznego oraz geopolitycznego Polski

·                      opisuje jednostki geologiczne Polski i podaje ich charakterystyczne cechy

       określa na podstawie mapy geologicznej obszary poszczególnych fałdowań na terenie Europy i Polski

       opisuje mechanizm powstawania lodowców

       wykazuje pasowość rzeźby terenu Polski

       przedstawia czynniki kształtujące rzeźbę powierzchni Polski

       rozpoznaje główne skały występujące na terenie Polski

       podaje przykłady gospodarczego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce

       opisuje pogodę kształtowaną przez główne masy powietrza napływające nad teren Polski

       opisuje na podstawie map tematycznych rozkład temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce

       omawia niszczącą i budującą działalność Bałtyku

       omawia procesy i czynniki glebotwórcze

       opisuje typy zbiorowisk leśnych w Polsce

       opisuje unikalne na skalę światową obiekty przyrodnicze objęte ochroną na terenie Polski

·                      ocenia najważniejsze działania w zakresie ochrony środowiska

Uczeń:

·                      wykazuje konsekwencje rozciągłości południkowej i rozciągłości równoleżnikowej Polski i Europy

·                      wykazuje zależność między występowaniem ruchów górotwórczych w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski

       wykazuje zależność między występowaniem zlodowaceń w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski

       opisuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko przyrodnicze

       wykazuje wpływ zmienności pogody w Polsce na rolnictwo, transport i turystykę

       ocenia znaczenie gospodarcze rzek Polski

       analizuje główne źródła zanieczyszczeń Morza Bałtyckiego

       ocenia przydatność przyrodniczą i gospodarczą lasów w Polsce

       podaje argumenty przemawiające za koniecznością zachowania walorów dziedzictwa przyrodniczego

·                      planuje wycieczkę do parku narodowego lub rezerwatu przyrody

 

 

 

 

3. Ludność i urbanizacja w Polsce

Uczeń:

·                      wskazuje na mapie politycznej Europy największe i najmniejsze państwa Europy

·                      wskazuje na mapie administracyjnej Polski poszczególne województwa i ich stolice

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: demografia, przyrost naturalny, współczynnik przyrostu naturalnego, współczynnik urodzeń, współczynnik zgonów

·                      wymienia na podstawie danych statystycznych państwa o różnym współczynniku przyrostu naturalnego w Europie

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: piramida płci i wieku, średnia długość trwania życia

·                      odczytuje dane dotyczące struktury płci i wieku oraz średniej długości trwania życia w Polsce na podstawie danych statystycznych

       wyjaśnia znaczenie terminu wskaźnik gęstości zaludnienia

       wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja, saldo migracji, przyrost rzeczywisty, współczynnik przyrostu rzeczywistego

       wyjaśnia różnicę między emigracją a imigracją

       odczytuje dane dotyczące wielkości i kierunków emigracji z Polski

       wymienia główne skupiska Polonii

       wyjaśnia znaczenie terminu migracje wewnętrzne

       wymienia przyczyny migracji wewnętrznych

       wymienia mniejszości narodowe w Polsce

       wskazuje na mapie Polski regiony zamieszkałe przez mniejszości narodowe

       wyjaśnia znaczenie terminów: struktura zatrudnienia, struktura wykształcenia, bezrobocie, stopa bezrobocia, ludność aktywna zawodowo

       odczytuje z danych statystycznych wielkość zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki

       odczytuje z mapy zróżnicowanie przestrzenne bezrobocia w Polsce i w Europie

       wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji

       odczytuje z danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce i w wybranych krajach Europy

·                      wyjaśnia znaczenie terminu miasto

·                      wymienia największe miasta i wskazuje je na mapie Polski

·                      wymienia funkcje miast

Uczeń:

·                      szereguje województwa pod względem powierzchni od największego do najmniejszego

       prezentuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności Polski po II wojnie światowej

       omawia na podstawie wykresu przyrost naturalny w Polsce w latach 1946–2016

       omawia przestrzenne zróżnicowanie współczynnika przyrostu naturalnego w Polsce

       omawia na podstawie danych statystycznych średnią długość trwania życia Polaków na tle europejskich społeczeństw

·                      wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gęstości zaludnienia w Europie i w Polsce

·                      omawia na podstawie mapy tematycznej przestrzenne zróżnicowanie gęstości zaludnienia w Polsce

·                      wymienia główne przyczyny migracji zagranicznych w Polsce

·                      określa kierunki napływu imigrantów do Polski

·                      podaje najważniejsze cechy migracji wewnętrznych w Polsce

·                      charakteryzuje mniejszości narodowe, mniejszości etniczne i społeczności etniczne w Polsce

·                      podaje przyczyny bezrobocia w Polsce

·                      porównuje wielkość bezrobocia w Polsce i innych krajach europejskich na podstawie danych statystycznych

·                      wymienia typy zespołów miejskich w Polsce i podaje ich przykłady

·                      podaje różnicę między aglomeracją monocentryczną a policentryczną

·                      podaje przyczyny rozwoju największych miast w Polsce

·                      podaje przykłady miast o różnych funkcjach w Polsce

 

Uczeń:

·                      omawia zmiany na mapie politycznej Europy w drugiej połowie XX w.

       oblicza współczynnik przyrostu naturalnego

       podaje przyczyny zróżnicowania przyrostu naturalnego w Europie i w Polsce

       omawia czynniki wpływające na liczbę urodzeń w Polsce

       porównuje udział poszczególnych grup wiekowych ludności w Polski na podstawie danych statystycznych

       oblicza wskaźnik gęstości zaludnienia Polski

       opisuje na podstawie mapy cechy rozmieszczenia ludności w Polsce

·                      opisuje skutki migracji zagranicznych w Polsce

       porównuje przyrost rzeczywisty ludności w Polsce i w wybranych państwach Europy

       omawia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce

       porównuje strukturę narodowościową ludności Polski z analogicznymi strukturami ludności w wybranych państwach europejskich

       określa na podstawie danych statystycznych różnicę w strukturze zatrudnienia ludności w poszczególnych województwach

       porównuje stopę bezrobocia w wybranych krajach europejskich

       analizuje wskaźnik urbanizacji w Polsce i wybranych krajach Europy

       analizuje rozmieszczenie oraz wielkość miast w Polsce

       charakteryzuje funkcje wybranych miast w Polsce

       omawia przyczyny rozwoju miast w Polsce

 

Uczeń:

·                      omawia zmiany, które zaszły w podziale administracyjnym Polski po 1 stycznia 1999 r.

       omawia na podstawie danych statystycznych uwarunkowania przyrostu naturalnego w Polsce na tle Europy

       omawia strukturę płci i wieku ludności Polski na tle struktur wybranych państw europejskich na podstawie piramidy płci i wieku

       omawia czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności w wybranych państwach Europy i Polski

·                      oblicza przyrost rzeczywisty i współczynnik przyrostu rzeczywistego Polsce

       charakteryzuje skutki migracji wewnętrznych w Polsce

       omawia przyczyny rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce

       przedstawia strukturę wyznaniową Polaków na tle innych państw Europy

       omawia strukturę zatrudnienia wg działów gospodarki w poszczególnych województwach

       omawia pozytywne i negatywne skutki urbanizacji

       charakteryzuje przemiany współczesnych miast

       omawia problemy mieszkańców dużych miast

       analizuje wielkość miast w Polsce i ich rozmieszczenie wg grup wielkościowych

       omawia przemiany współczesnych miast

 

 

Uczeń:

·                      analizuje na podstawie dostępnych źródeł ekonomiczne skutki utrzymywania się niskich lub ujemnych wartości współczynnika przyrostu naturalnego w krajach Europy i Polski

       analizuje konsekwencje starzenia się społeczeństwa europejskiego

       analizuje skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Europie i w Polsce

       ocenia skutki migracji zagranicznych w Polsce i w Europie

       omawia na podstawie dostępnych źródeł problemy mniejszości narodowych w Europie i w Polsce

·                      analizuje na podstawie dostępnych źródeł skutki bezrobocia w Polsce

       omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące w procesie urbanizacji w Polsce po II wojnie światowej

 

 

4. Rolnictwo i przemysł Polski

Uczeń:

·                      wymienia funkcje rolnictwa

       wymienia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce

       wymienia na podstawie map tematycznych regiony rolnicze w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminów: plon, zbiór

       wymienia główne uprawy w Polsce

       wskazuje na mapie główne obszary upraw w Polsce

       wyjaśnia znaczenie terminów: hodowla, pogłowie

       wymienia główne zwierzęta gospodarskie w Polsce

       wskazuje na mapie obszary hodowli zwierząt gospodarskich

       dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy

       wymienia funkcje przemysłu

       wymienia źródła energii

       wymienia typy elektrowni

       wskazuje na mapie największe elektrownie w Polsce

       wymienia największe porty morskie w Polsce i wskazuje je na mapie

Uczeń:

·                      opisuje warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce

·                      prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę wielkościową gospodarstw rolnych w Polsce

·                      przedstawia znaczenie gospodarcze głównych upraw w Polsce

·                      prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę upraw

·                      wskazuje rejony warzywnictwa i sadownictwa w Polsce

·                      przedstawia znaczenie gospodarcze produkcji zwierzęcej w Polsce

·                      wymienia czynniki lokalizacji hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu w Polsce

·                      omawia cechy polskiego przemysłu

·                      wymienia przyczyny zmian w strukturze przemysłu Polski

·                      lokalizuje na mapie Polski elektrownie cieplne, wodne i niekonwencjonalne

·                      opisuje wielkość produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych

·                      opisuje na podstawie danych statystycznych wielkość przeładunków w portach morskich Polski

Uczeń:

·                      przedstawia rolnictwo jako sektor gospodarki oraz jego rolę w rozwoju społeczno- -gospodarczym kraju

       omawia regiony rolnicze o najkorzystniejszych warunkach do produkcji rolnej w Polsce

       przedstawia strukturę użytkowania ziemi w Polsce na tle innych krajów Europy

       prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę hodowli w Polsce

       przedstawia przemysł jako sektor gospodarki i jego rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju

       omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia przemysłu w Polsce

       prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę produkcji energii elektrycznej w Polsce na tle wybranych krajów Europy

       opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę przeładunków w polskich portach morskich

       opisuje strukturę połowów ryb w Polsce

Uczeń:

·                      omawia poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce

       charakteryzuje czynniki wpływające na rozmieszczenie upraw w Polsce

       porównuje produkcję roślinną w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy

       porównuje produkcję zwierzęcą w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy

       omawia rozwój przemysłu w Polsce po II wojnie światowej

       analizuje przyczyny i skutki restrukturyzacji polskiego przemysłu

       omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące współcześnie w polskiej energetyce

       określa na podstawie dostępnych źródeł uwarunkowania rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

       omawia problemy przemysłu stoczniowego w Polsce

Uczeń:

·                      przedstawia korzyści dla polskiego rolnictwa wynikające z członkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej

       dokonuje na podstawie danych statystycznych analizy zmian pogłowia wybranych zwierząt gospodarskich w Polsce po 2000 r. i wyjaśnia ich przyczyny

       przedstawia perspektywy rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

5. Usługi w Polsce

Uczeń:

·                      podaje przykłady różnych rodzajów usług w Polsce

·                      wyjaśnia znaczenie terminu komunikacja

·                      wyróżnia rodzaje transportu w Polsce

·                      wskazuje na mapie Polski porty handlowe, śródlądowe oraz lotnicze

·                      wyróżnia rodzaje łączności

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: turystyka, walory turystyczne, infrastruktura turystyczna

·                      dokonuje podziału turystyki

·                      wymienia i wskazuje na mapie regiony turystyczne Polski

·                      wyjaśnia znaczenie terminów: eksport, import, bilans handlu zagranicznego

·                      wymienia państwa będące głównymi partnerami handlowymi Polski

 

·                      Uczeń:

·                      omawia zróżnicowanie usług w Polsce

       omawia rodzaje transportu lądowego w Polsce

       omawia na podstawie map tematycznych gęstość dróg kołowych i autostrad w Polsce

       omawia na podstawie mapy tematycznej gęstość sieci kolejowej w Polsce

       omawia na podstawie danych statystycznych morską flotę transportową w Polsce

       omawia czynniki rozwoju turystyki

       wymienia i wskazuje na mapie polskie obiekty, znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

       omawia strukturę towarową handlu międzynarodowego

 

Uczeń:

·                      przedstawia usługi jako sektor gospodarki oraz ich rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju

       charakteryzuje udział poszczególnych rodzajów transportu w przewozach pasażerów i ładunków

       omawia ruch pasażerski w portach lotniczych Polski

       podaje przyczyny nierównomiernego dostępu do środków łączności na terenie Polski

       charakteryzuje obiekty znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

       charakteryzuje na przykładach walory turystyczne Polski

       przedstawia przyczyny niskiego salda bilansu handlu zagranicznego w Polsce

 

Uczeń:

·                      wyjaśnia przyczyny zróżnicowania sieci transportowej w Polsce

       określa znaczenie transportu w rozwoju gospodarczym Polski

       prezentuje na podstawie dostępnych źródeł problemy polskiego transportu wodnego i lotniczego

       określa znaczenie łączności w rozwoju gospodarczym Polski

       analizuje na podstawie dostępnych źródeł wpływy z turystyki w Polsce i w wybranych krajach Europy

       ocenia na podstawie dostępnych źródeł atrakcyjność turystyczną wybranego regionu Polski

       ocenia znaczenie handlu zagranicznego dla polskiej gospodarki

 

Uczeń:

·                      ocenia na podstawie dostępnych źródeł poziom rozwoju turystyki zagranicznej w Polsce na tle innych krajów Europy

       omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany, które zaszły w geograficznych kierunkach wymiany międzynarodowej Polski

       podaje przykłady sukcesów polskich firm na arenie międzynarodowej

 

 

6. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego Polski

Uczeń:

·                      wymienia źródła zanieczyszczeń środowiska przyrodniczego

·                      podaje przyczyny kwaśnych opadów

 

Uczeń:

·                      omawia rodzaje zanieczyszczeń i ich źródła

 

Uczeń:

·                      charakteryzuje wpływ poszczególnych sektorów gospodarki na stan środowiska

·                      wymienia źródła zanieczyszczeń komunalnych

Uczeń:

·                      analizuje na podstawie mapy tematycznej stan zanieczyszczeń wód śródlądowych

·                      omawia skutki zanieczyszczeń środowiska naturalnego

Uczeń:

·                      ustala na podstawie dostępnych źródeł, jakie regiony w Polsce cechują się największym zanieczyszczeniem środowiska przyrodniczego

 

7. Relacje między elementami środowiska geograficznego